Словари
Tarix terminləri lüğəti
İkinci cəbhə
II Dünya müharibəsində ABŞ və Böyük Britaniyanın 1944-cü il iyunun 6-da Normandiyaya (Fransanın şimal-qərbi) desant çıxarması ilə nasist Almaniyasına qarşı başlanan hərbi əməliyyatlar.
1942-ci ildə SSRİ, ABŞ və İngiltərə təmsilçilərinin London və Vaşinqtondakı danışıqları gedişində Avropada İ.C.-nin açılması haqqında razılaşma əldə edilib. Burada məqsəd alman ordusunu iki hissəyə parçalamaqla Şərq cəbhəsində vuruşan sovet qoşunlarının vəziyyətini asanlaşdırmaq olub. İ.C. həmin vəzifənin öhdəsindən gəlib. Belə ki, Hitler alman diviziyalarının təxminən 1/3-ni İ.C.-də cəmləşdirməyə məcbur olub.
Tarix terminləri lüğətiİncil
yun. Evangelion – xoş xəbər, müjdə
Bibliyanın yalnız xristianlığa aid olan hissəsi.
Müasir anlamda İ. dedikdə Əhdi-cədid nəzərdə tutulur. Öncə 30-a yaxın İ. kitabı olub, lakin sonradan yalnız kilsənin müqəddəsləşdirdiyi, İsa Məsihin şagirdi olmuş Matfey, Mark, Luka və İoannın yazdığı dörd kitab İ.-ə aid edilib. Bu kitablara “kanonik İ.-lər”, kilsə tərəfindən qəbul edilməyən digər İ.-lərə isə “apokrif İ.-lər” deyilir. İ.-in təxminən I əsrin sonu – II əsrin əvvəlində yarandığı ehtimal olunur. Burada İsa Məsihin doğulması, həyatı, möcüzələri, ölümü, dirilməsi və göylərə çəkilməsi öz əksini tapıb. İ. “Evangelion” da adlanır. Azərbaycan dilinə son tərcümədə bu kitaba İ. deyil, “Müjdə” adı verilib.
Tarix terminləri lüğətiİntibah dövrü
ər. intibah – oyanma, ayılma
XIV əsrin əvvəlində İtaliyada əsası qoyulmuş, XVI əsrdə öz zirvə nöqtəsinə çatmış intellektual və mədəni çiçəklənmə dövrü.
Bu dövr həm də «Renessans» (fr. renaissance – oyanma) adlandırılır. İ.D. Avropa mədəniyyəti tarixində orta əsrləri əvəzləyib, onun sonrakı inkişafına böyük təsir göstərib və maarifçilik dövrünün ərəfəsi olub. İ.D. mədəniyyətinin fərqləndirici xüsusiyyətlərini onun dünyəviliyi, humanizmi, insanı ön plana çəkməsi, eləcə də antiklerikal ruhu təşkil edib. Həmin dövr eyni zamanda antik mədəni irsə marağın kəskin şəkildə artması ilə səciyyələnir. “İntibah” (“renessans”) termini də buradan yaranıb. İlk dəfə XVI əsrdə italyan humanistləri tərəfindən işlədilmiş bu termini müasir anlamda elmi dövriyyəyə XIX əsrdə fransız tarixçisi J.Mişle daxil edib.
Tarix terminləri lüğətiİsveç modeli
Şimali Avropa ölkələrinin (İsveç, Danimarka, İslandiya, Norveç və Finlandiyanın) sosial-iqtisadi inkişaf modeli.
Həmin ölkələr arasında ciddi fərqlər olsa da, onları ümumi rifah dövlətinin və cəmiyyətdə sosial bərabərliyin bərqərar edilməsi, sosial təminatların yüksək inkişaf səviyyəsi, insan hüquqlarına ciddi riayət olunması, gəlirlərin bölgüsündə ədalətlilik prinsipinin gözlənilməsi kimi cəhətlər birləşdirir. İ.M.-ni bəzən «sosialist modeli» və ya «kapitalist sosializmi» də adlandırırlar. Reallıqda isə İ.M. bu iki sistemin (kapitalizm və sosializm) ən üstün cəhətlərini özündə birləşdirir.
Tarix terminləri lüğəti