Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

dadsız diabet

Endokrin sistemin xəstəliyi.

Orqanizmdə hipofiz və hipotalamusun fəaliyyətinin pozulması nəticəsində qanda vazopressin hormonunun azalmasına görə yaranır. Şiddətli yanğı – maye və su qəbulu, həmçinin normadan artıq sidik ifrazı ilə özünü göstərir.

dafniya

İbtidai xərçənglərin şaxəbığcıqlılar dəstəsinə aid olan növ.

Kiçik plankton orqanizmdir. Bığcıqları şaxəlidir. Balıq körpələrinin və bəzi balıqların qidasını təşkil edir.

dağ keçisi

Məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsindən heyvan növü.

Qamətli və yüngül heyvandır. Möhkəm ayaqları və nazik boynu var. Quyruğu çox qısadır. Buynuzları böyük olmayıb (7-10 sm), qara və hamardır. Bədəninin uzunluğu 125-135 sm, yerdən hündürlüyü 70-80 sm, çəkisi 30-50 kq-a qədərdir. 8-9 yarımnövü var. Bunlardan 1-i – Qafqaz D.K. Azərbaycanda yaşayır. Təbii halda 10 ilə qədər ömür sürür.

dağ qoyunu

Məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsindən heyvan növü.

D.Q. ümumi görünüşünə və buynuzlarının quruluşuna görə qeyri-adi dəyişkənliyə malikdir. 25-ə qədər yarımnövü məlumdur. D.Q.-nun yalına qədər hündürlüyü 65-75 sm-ə və çəkisi 25-40 kq-a qədərdir.

dağ sincabı

Məməlilər sinfindən heyvan növü.

Bədəninin uzunluğu 17-38 sm-ə, quyruğunun uzunluğu isə bədən uzunluğunun təqribən 35%-ni təşkil edir. Çəkisi 70-260 qramdır.

dağ uları

lat. tetraogallus

Toyuqkimilər dəstəsinin qırqovulkimilər fəsiləsindən quş cinsi.

Bədəninin uzunluğu 50-70 sm, çəkisi 2,3-3,0 kq-dır. Azərbaycanda 2 növü yaşayır: Qafqaz uları və Xəzər uları.

dalaq

Qan yaradan və onu təmizləyən orqan.

Orqanizmdə ehtiyat halında qansaxlama deposu funksiyasını yerinə yetirən orqanlardan biridir. İnsanda 300 ml-ə qədər qan ehtiyatı saxlayır.

daltonizm

Rəng korluğu.

damotu

leonurus

İkiləpəlilər sinfinin dodaqçiçəkkimilər (dalamazkimilər) fəsiləsindən bitki cinsi.

Dünyada 15, Azərbaycanda 2 növü – adi (beşləçəkli və ya tüklü) D. və Türküstan D. yayılmışdır.

danadişi

Cücülər sinfinin düzqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

Geniş yayılmışdır. Yaxşı inkişaf etmiş ön ayaqları qazıcıdır. Torpaqda, daşların altında  yaşayır. Yumurtaqoyanı olmur. Bitkilərin cücərtilərini və təzə əmələ gələn yarpaqlarını kəsib tökür. Zərərvericidir.

darı

Birləpəlilər sinfinin qırtıclar fəsiləsinə aid birillik ot bitkisi cinsidir.

Asiya, Amerika, Afrika, Avropada D.-nın 500-ə qədər növü məlumdur. Yabanı halda D.-dan yem kimi istifadə edilir. Adi D. birillik mədəni bitkidir. Dənli bitkilərdir.

daraqqanqal

lat. dipsacus

İkiləpəlilər sinfinin fırçaotu (daraqqanqal) fəsiləsindən bitki cinsi.

Hündürlüyü 0,5-2 m-ə çatan ikiillik otlardır. Azərbaycan florasına 3 növü daxildir.

daun sindromu

İnsanda ən kiçik xromosomlardan olan 22-ci xromosom trisomiyası nəticəsində meydana gələn xəstəlik.

Bu halda 22,22 əvəzinə 22,22,22 xromosom olur. Xəstəliyin əsas əlaməti əqli inkişafdan qalma ilə müşahidə olunmasıdır.

davranış

Yemlənmə, yerləşmə, nəsilvermə, qorunma və hərəkət ilə əlaqəli bioloji proseslərin cəmi.

degenerasiya

Mühitlə daha çox münasibətlərə keçiddə morfoloji reqress və ya canlıların quruluşunun sadələşməsi.