Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

fertil qamet

lat. “fertilis” – törəyib artan

Mayalanmağa qabil cinsiyyət hüceyrəsi.

fertillik

lat. “fertilis” – törəyib artan

Yetkin orqanizmin nəsilvermə qabiliyyəti.

ferment

lat. “fermentum” – mayalanma, acıma

Kimyəvi tərkibinə görə zülal olan bioloji katalizatorlar.

F.-lər bütün canlı hüceyrələrdə gedən biokimyəvi prosesləri sürətləndirirlər.

fenotip

Fərdin müəyyən inkişaf mərhələsində xarici əlamətlərinin məcmusu.

F.-ə fərdin genotipinin və ətraf mühitinin təsiri altında formalaşmış quruluş və funksional əlamətləri aiddir.

feyxoa

lat. feijoa

Mixəkkimilər və ya mərsin fəsiləsindən subtropik həmişəyaşıl kol cinsi.

Azərbaycanın Cənub bölgəsində 1 növü – Uruqvay F.-ı əkilib becərilir.

fəqərələr

Onurğalı heyvanlarda və insanda onurğanı təşkil edən skelet elementi.

fərd

Bölünməz bioloji sistem.

F. ömrü boyunca genefonun bir hissəsini saxlayır və onu növbəti nəslə ötürür. F. fizioloji mənada orqanizmdir.

fəsilə

lat. familia

Tərkibi ümumi mənşəli cinslər qrupundan təşkil olunmuş və başqa qruplardan kəskin şəkildə fərqlənən ayrıca ekoloji sahədə yerləşən taksonomik kateqoriya.

Bitkilərdə sözün sonuna “ceae” şəkilçisi əlavə etməklə ifadə etməklə, məsələn, qulançarkimilər fəsiləsi – asparagaceae, heyvanlarda isə fəsilə “dae” şəkilçisi artırmaqla, məsələn, qarğalar fəsiləsi – corvidae adlandırılır.

fəsiləüstü

lat. superfamilia

Taksonomik kateqoriya.

1966-cı ildə XV Beynəlxalq Zoologiya Konqresində yalnız heyvanları daxil etmək üçün qəbul olunmuşdur. Sözün axırına “oidea” əlavə etməklə adlandırılır. Məsələn, xalsidlər – chalcidoidea pərdəqanadlılar dəstəsinin fəsiləüstüdür.

fəsilə

Quruluşca oxşar, mənşəcə biri-birinə yaxın bir və ya bir neçə heyvan, yaxud bitki cinsinin əmələ gətirdiyi təsnifat vahidi.

Oxşar F.-lər bitkilər aləmində sıralarda, heyvanlar aləmində isə dəstələrdə birləşdirilir.

fındıq

lat. corylus

İkiləpəlilər sinfinin tozağacıkimilər fəsiləsindən bitki cinsi.

Ucaboylu, yarpağı tökülən kollardır.  Dünyada 20-dək növü yayılmışdır. Azərbaycan florasına 3 növü daxildir: Adi F. və ya meşə F.-ı, kolxida F.-ı və ya ayı F.-ı və maral F.-ı.

fır gənələri

lat. tetrapodili

Hörümçəkkimilər sinfinin gənələr dəstəsinə aid olan fəsiləüstü.

Dünyada 150-dək, Azərbaycanda isə 20-dək növü vardır.

fır nematodu

lat. meloidogyne

Nematodlar sinfinin tilenxidlər dəstəsindən parazit qurd.

Bitkilərdə parazitlik edir. Uzunluğu 1,5-2 mm-dir.

fırçaotu

lat. dipsacus

İkiləpəlilər sinfinin fırçaotu (daraqqanqal) fəsiləsindən bitki cinsi.

Hündürlüyü 0,5-2 m-ə çatan ikiillik otlardır. Azərbaycan florasına 3 növü daxildir.

fırlar

lat. “galla” – mürəkkəb fındıqcığı

Müxtəlif qurdların və göbələklərin bitkilərdə əmələ gətirdiyi patoloji törəmələr.