Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

kenquru

Kisəli məməlilərə aiddir növ.

Otyeyən heyvandır, tullanmaqla hərəkət edir. Böyük K.-ların bədənlərinin uzunluğu 160 sm-ə qədər, çəkisi isə 90 kq-a qədər olur. Bir sıçrayışın uzunluğu 10-12 metrə, sürəti 40-50 km/saata çatır. K.-lar Avstraliya, Yeni Qvineya, Tasmaniya və Bismak arxipelağında yaşayırlar. K.-ları Yeni Zellandiyadan gətirilmişlər.

kələm

Xaççiçəklilər fəsiləsinə mənsub olan bir və ikiillik ot bitkisi cinsi.

100-dən artıq növü məlumdur. Dəqiq vətəni məlum olmasa da, əcdadı hesab olunan yabanı yarpaq K. Aralıq dənizi sahillərində təbii halda yayılmışdır. Baş kələm daha geniş yayılmış növdür. Qida əhəmiyyətli sortlarından ən geniş yayılanlar ağ baş, qırmızı baş, kolrabi, brüssel, gül K.-dir.

kələmçiçəyikimilər

lat. crucferae

İkiləpəlilər sinfinin kəvərçiçəklilər sırasından bitki fəsiləsi.

Nümayəndələri arasında ot, yarımkol və kollar vardır. 3000 növü əhatə edən 350 cinsi məlumdur. Azərbaycan florasına isə 66 cinsin tərkibində 240 növü daxildir.

kəllə

Beyin qutusu.

kətan

Eyniadlı fəsiləyə aid olan bitki cinsi.

Bütöv yarpaqlı birillik və çoxillik ot bitkisidir. Toxumları yağlıdır. 100-dən artıq növü məlumdur. Ən əsas növ adi K. və ya toxuculuq üçün istifadə edilən K.-dır.

kifoz

yun. “kifoz” – əyilmiş

Onurğanın döş və oma şöbələrində arxaya doğru əyriliklər.

K. normal sağlam insanda onurğaya “S” quruluşu verməklə elastikliyini təmin edir. Müxtəlif xəstəliklər zamanı onurğanın normadan artıq arxaya əyilməsi patoloji K.-dur.

kirpi

Məməlilər sinfinin cücüyeyən məməlilər dəstəsinə aid olan heyvan cinsi.

Qulaqlarında təbil pərdəsi yoxdur. Baş beyinlərinin üzəri qırışsız olduğuna görə primitiv məməlilərə aiddirlər. K.-nin kürəyi və yanları qısa tünd tikanlarla örtülmüşdür. Tikanların uzunluğu 3 sm-ə qədər olur. Böyük K.-lərdə 5-6 min, cavanlarda isə 3 minə qədər tikan olur. Bədənin uzunluğu 13-27 sm ola bilər.

kisəli məməlilər

Məməlilər sinfinə aid olan canlı qrupu.

Balaları zəif doğulur və uzun müddət dişi fərdin qarın nahiyəsində xüsusi dəri kisədə bəslənib böyüdülür. K.M.-də fərdi inkişaf bala doğulduqdan sonra da davam edir.

klimaks

Canlı sistemin inkişafında nisbətən stabil olan “final” mərhələ.

kloaka

Sidik, cinsiyyət və həzm borusunun sonu birləşən ümumi dəlik.

K. heyvanlar aləmində qığırdaqlı balıqlarda, suda-quruda yaşayanlarda, sürünənlərdə, quşlarda və ibtidai məməlilərdə vardır.

klon

Bir ümumi başlanğıcın vegetativ yolla çoxalması nəticəsində əmələ gələn, genetik cəhətdən eyni olan hüceyrələr qrupu.

koadaptasiya

Müxtəlif orqanizmlərin və orqanların qarşılıqlı uyğunlaşması.

kod tripleti

Bir amin turşusunu kodlaşdıran üç triplet.

kodlaşdırıcı zəncir

Ardıcıllığı m-RNT ardıcıllığına uyğun olan DNT zənciri.

kokos palması

port. “coco” – “meymun”

Palmalar fəsiləsinə aid olan bitki növü.

K.P. fəsilənin yeganə növüdür. Hündürlüyü 27-30 m-ə, gövdəsinin diametri isə 30-45 sm-ə qədər olur.