Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

kolxitsin

İtboğan bitkisində olan zəhərli alkalloid maddə.

koloniya

lat. “koloniya” – məskənsalma

Bir və ya bir neçə növün fərdlərinin qruplarının birgə müstəqil yaşaması, fəaliyyət göstərməsi.

K. uğurlu nəsil vermək üçün də əlverişli qruplaşmadır.

kolorado böcəyi

Sərtqanadlılar dəstəsinin yarpaqyeyənlər fəsiləsinə aid olan növ.

Bığcıqları təsbehşəkillidir. Qanadüstlüyü zolaqlıdır. Başı üzərində kiçik qara nöqtələr olur. Sürfəsi torpaqda qışlayır. Yazda cavan kartof kollarına sürfəsi və böcəyi zərər verir. Əsasən kartofun zərərvericisi olduğuna görə, buna kartof böcəyi də deyilir.

komplementarlıq

lat. “komplementum” – tamamlama, əlavə etmə

Nukleotid molekullarının, yaxud hissələrinin hidrogen rabitəsilə fəza quruluşunun qarşılıqlı birləşməsi, bərpa olunması (A-T, Q-S) prosesi.

komponent

lat. “componentis” – təşkil edən

Bir şeyin tərkib hissəsi. Termini Y.Paçovski 1917-ci ildə səhra bitkilərini öyrənərkən tətbiq etmişdir.

konserogen maddələr

Orqanizmə təsir etdikdə xərçəng və başqa şişlər əmələ gətirən müxtəlif kimyəvi birləşmələr.

konsument

Hazır üzvi birləşmələr hesabına yaşayan orqanizmlər.

kontur lələklər

Yelpiyi olan lələklər.

konvergensiya

Genetik qohum olmayan iki və daha çox qrupların eyni yaşama şəraitində oxşar istiqamətdə inkişafı.

konyuqasiya

Cinsi çoxalma formalarından biri.

Hüceyrə möhtəviyyatlarının sitoplazmatik çıxıntılar vasitəsilə bir-birinə axıb qarışması prosesinə əsaslanır.

korrelyasiya

İnkişaf etməkdə olan orqanizmin orqanları arasında funksional və quruluşca qarşılıqlı asılılığı.

K. zamanı bir orqanın dəyişilməsi digər orqanların da dəyişilməsinə səbəb olur.

kortikal

lat. “kortex” – qabıq

Heyvanat aləminin tarixi inkişafında mərkəzi sinir sisteminin ali şöbəsi kimi xüsusiləşmiş baş beynin yeni qabıq qatı.

koleus

Parlaq rəngli yarpaqları ilə seçilən dekorativ çoxillik ot bitkisi.

K. yüzillərdir ki, yarpaqlarına görə yetişdirirlər. K. qulluğa, havanın temperaturuna az tələbkardır. İşıqsevən bitkidir; bitkinin yarpaqlarında təmiz yaşıl rəng az olduqda böyüməsi üçün yaxşı işıqlandırma tələb olunur. K.-su parlaq günorta günəşindən qorumaq lazımdır. Yay fəslində bitkini dibçəyi ilə birgə eyvana və ya açıq verandaya qoymaq olar. Sulamaq üçün mülayim və ya otaq temperaturunda qalmış sudan istifadə etmək gərəkdir.

kroton

kodieum

Südverənlər ailəsinə aid olan gözəl rəngli yarpaqlara malik dekorativ bitki.

K.-ın 10-dan çox növü var. K.-nun malik olduğu südə bənzər şirə zəhərlidir. Buna görədə bu bitkiləri uşaq otaqlarında saxlamaq lazım deyildir. Bitkini əkərkən və təmizləyərkən əlcəkdən istifadə etmək lazımdır. Qış fəslində aşağı temperatur hava şəraiti bitki üçün təhlükəlidir. Buna görə də bitkini qış aylarında 16 dərəcədən az olan temperaturda saxlamaq məsləhət deyildir. Yayda otaq temperaturu 25-30 dərəcədən çox olmamalıdır. Bitki külək axınını sevmədiyindən yay aylarında ona toxunub, çölə çıxarmaq məsləhət deyil. K. rütubət sevərdir, lakin hədsiz quruma kimi hədsiz nəmləndirmə də bitkinin yarpaqlarına mənfi təsir göstərir.

kök

Bitkinin vegetativ orqanlarından biri.

K. bitkini torpağa birləşdirir, suyu və mineral maddələri udur, bəzi üzvi maddələri sintez edir. Bəzi bitkilərdə K. ehtiyat qida maddələrinin toplanmasına (meyvəköklər) və vegetativ çoxalmaya xidmət edir.