Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

“mavi patrul”

Balıqları xilas edən məktəblilər.

maddələr mübadiləsi

Canlı orqanizmlərdə fasiləsiz olaraq qida maddələrinin və enerjinin qəbul olunması, çevrilməsi, istifadə olunması, toplanması və xaric olunması prosesi.

M.M. fasiləsiz baş verən assimilyasiya və dissimilyasiya proseslərindən ibarətdir.

makrofaq

yun. “makro” – böyük, “faq” – uducu

İnsan və heyvanın birləşdirici  toxuma hüceyrələrində oqranizmə yad olan cisimləri, mikrobları tutub həzm edən hissəciklər.

makroqamet

Hərəkətsiz, böyük dişi cinsi hüceyrə.

makroskopik

yun. “makro” – böyük, “skopio” – baxmaq

Əşyanın adi gözlə, mikroskopun köməyi olmadan görünməsi.

makrotəkamül

Növdən yüksək taksonomik qrupların (cins, fəsilə, dəstə və s.) formalaşması.

malpigi boruları

Cücülərdə əsas ifrazat orqanı.

İlk dəfə bu boruları aşkara çıxaran italyan alimi Marçello Malpiginin şərəfinə adlandırılmışdır.

malyariya

İnsanda xəstəlik.

Xəstəliyin törədicisi sporlular tipinə aid olan M. plazmodisi, daşıyıcısı isə anofeles cinsindən olan dişi ağcaqanadlardır. M. zamanı qanazlığı yaranır, dalaq, qaraciyər, sümük iliyi zədələnir.

mandarin

isp. mandarin

Sədokimilər fəsiləsinin limonkimilər cinsindən subtropik bitki.

Hündürlüyü 3-3, 5 m-ə çatan ağaclardır. Dünyada 13 növü yayıldığı göstərilir. Azərbaycanda Lənkəran-Astara bölgəsində 1 növü – unşu M.- i becərilir.

manti

Molyuskalarda çanağın altında yerləşən dəri büküşü.

M.-nin ifraz etdiyi maddələr çanağı əmələ gətirir.

maralböcək

Sərtqanadlılar dəstəsinə aid növ.

Bığcığının daraqşəkilli olması və erkəklərdə üst çənələrin həddindən artıq uzanaraq haçalanması ilə  səciyyələnir. Erkəklər kiçik olur və üst çənələri zəif inkişaf etmişdir. Palıda zərər verir.

maral

Məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsinə aid olan cins.

M.-ların ölçüləri müxtəlif olur. Adi M.-ın uzunluğu 250-265 sm, yerdən yalına qədər 135-155 sm, kütləsi 300-340 kq olduğu halda, buxara M.-ın bədəninin uzunluğu 78-86 sm, yerdən olan hündürlüyü 56-60 sm və kütləsi 75-100 kq-dır. Nəcib M.-ın 15-18 növaltı məlumdur. Onlar iri addımlarla addımlayırlar. Sıçrayışları 5-6 metrdir, yaxşı üzürlər. Yaxşı iybilmə və səs eşitmə qabiliyyəti var. Bir dəstədə 3-6 baş maral olur.

mastit

Süd vəzisinin iltihabı.

melena

Qanaxma ilə bağlı qatran rəngli nəcis.

meningit

Beyin qişasının iltihabı.