Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

plasentalı məməlilər

Rüşeymi plasenta adlı pərdə vasitəsilə ananın qanından qida və oksigen almaqla inkişaf edən məməlilər.

plazmoliz

Osmos təzyiqi nəticəsində suyunu itirmiş, sıxılmış və yığışmış sitoplazmanın hüceyrənin qılafından aralanaraq kənara çəkilməsi.

pnevmatik sümük

Boru formalı içərisində yalnız hava olan boş sümük.

polimorfizm

Populyasiyada bir-birindən kəskin fərqlənən ikidən artıq genotipik və fenotipik formaların mövcudluğu.

poliomielit

yun. “polios” – boz sümük iliyi

Onurğa beyninin boz maddəsinin iltihabı.

Kəskin P. onurğa beyninin ön buynuzunun viruslu infeksiya ilə xəstələnməsi, iflicetmə ilə müşayiət olunur.

polip

Çoxayaqlı.

poliploidiya

Heyvan və ya bitki orqanizminin bölünən hüceyrələrində xromosom sayının iki və daha çox – normadan artıq çoxalması.

Bitkilərin ilk poliploid formaları eksperimental yolla rus alimi N.İ.Gerasimov tərəfindən alınmışdır.

polisaxaridlər

yun. “poli” – çox

Molekulunun tərkibi qlükozid rabitələrlə birləşən monoza qalıqlarından ibarət karbohidratlar.

polinukleotidlər

Canlı təbiətdə geniş yayılmış bioloji aktiv biopolimerlər.

P. əsasən 2 tipə ayrılır: dezoksiribonuklein turşusu (DNT) və ribonuklein turşusu (RNT). Tərkibi karbohidratdan purin və pirimidin əsaslarından ibarət olur. Bioloji əhəmiyyəti genetik kodu (irsi informasiyaları) saxlamaq və nəsildən nəslə ötürməkdir. İlk dəfə İsveçrə alimi İ.F.Mişer tərəfindən qızılbalığın hüceyrə nüvəsində kəşf edilmişdir. P.-ə verilən nuklein turşusu adı da buradan (lat. “nucleus” – nüvə) götürülmüşdür.

pollusiya

Gecələr daha çox yuxuda spermanın qeyri-ixtiyari ifraz olunması.

pomidor

Dünyada ən geniş yayılmış tərəvəz növlərindən biri.

Badımcançiçəklilər fəsiləsinə aiddir. Vətəni Peru və Ekvadorun dağlıq yerləri hesab edilir. Çiçəkləmədən sonra meyvələr əmələ gəlir. Meyvənin kütləsi 20-900 qr-a qədərdir. P. insan orqanizmindən xolestrini çıxarır və iştahı artırır.

populyasiya

Konkret bir növün sərbəst cütləşməyə real imkanı olan, səciyyəvi yaşama yerinə malik, tam genetik sistem əmələ gətirən, özünün bioxoroloji tərkibinin nisbi sabitliyini uzun müddət saxlayan və təkamül edə bilən fərdlərin qrupu.

populyasiyanın sıxlığı

Populyasiyanın yerləşdiyi ərazidə müəyyən sahə vahidinə düşən fərdlərin sayı.

postqanqlionar liflər

Düyün sonrası liflər.

postsinaptik

lat. “post” – sonra

Sinir törəməsinin sinapsdan sonrakı hissəsi.