Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

yabanı bitkilər

İnsanın iştirakı olmadan çoxalan və yayılan bitkilər.

yaddaşçiçəyi

lat. myosotis

Sümürgənkimilər (göyzabankimilər) fəsiləsindən ot cinsi.

Cinsin nümayəndələri birlillik, ikilillik və çoxillik bitkilərdir. Dünyada 50, Azərbaycanda isə 10 növü yayılmışdır.

yan kök

Əsas (mil və ya saçaqlı) və əlavə köklərdən inkişaf edən köklər.

Y.K. vegetativ üsullarla çoxala bilən bütün bitkilərdə və taxıllarda inkişaf edir.

yarasa

Məməlilər sinfinin qoluqanadlılar dəstəsinə aid heyvan cinsi.

Y.-lar exolokasiyadan istifadə edirlər. Çox hissəsi həşəratlarla qidalanır. Böyük Y.-lar quşlar, kərtənkələlər, qurbağalar və ya balıqlarla da qidalanırlar. Qaniçən Y.-lar kənd təsərrüfatı heyvanlarına hücum edirlər.

yarpaq mozaikası

Yarpaqların bir müstəvi üzərində, adətən işığın şüalarına perpendikulyar istiqamətdə yerləşməsi.

yarus

Bitki birliyinin müəyyən təbəqəsi.

Ağac, kol, ot Y.-larına və ona uyğun canlılar aləminə malikdirlər.

yasaqlıq

Konkret bir növün, yaxud növlərin qorunub çoxaldıldığı ərazi.

Məsələn, qırqovul Y.-ı, turac Y.-ı, Şəki Y.-ı və s. Y.-da əsas sərvətə zərərli olmayan təsərrüfat işləri görülə, ərazisində insanlar məskən sala bilər.

yasəmən

Çoxillik dekorativ kol bitkisi cinsi.

Cənubi-Şərqi Avropada, Asiyada, əsasən Çində yayılmış 10 növə malikdir. Çiçəkləri ağ və ya çəhrayı rəngdədir. Bütün növlər gözəl çiçəklərə malikdir. Y. bağlarda, bağçalarda, parklarda əkilir.

yatıqqanqal

bidens

İkiləpəlilər sinfinin mürəkkəbçiçəklilər (astrakimilər) fəsiləsindən bitki cinsi.

Dünyada 200-dən çox növü məlumdur. Azərbaycan florasında isə 1 növü üçbölümlü Y. yayılmışdır.

yaşama yeri

Növün fərdlərinin yerləşib nəsil verə bildiyi məkan.

yaşıl evqlena

Sarkomastiqoforlar tipinin qamçılılar sinfindən növ.

Birhüceyrəlidir. Bədən forması sabit və örtüklüdür. Avtotrof və heterotrof yolla qidalanır və bir qamçısı vardır.

yaşıl qurbağa

Suda-quruda yaşayanlar sinfinin quyruqsuzlar dəstəsinə aid olan növ.

Dərisi suluqludur, pis iy verən ağ maye ifraz edir. Sakit halda, qurbağaya toxunmadıqda o selik ifraz etmir. Digər qurbağalar kimi suda çoxalır.

yaşıl vəz

Xərçəngkimilərdə zərərli maye məhsullarını bədəndən xaric edən əsas ifrazat orqanı.

yereşən

Siçanlara oxşayan kiçik heyvan.

Bədənlərinin uzunluğu 3-4 sm-ə, çəkisi isə 2 qrama qədərdir. Nəhəng çox dişli Y.-lərin çəkisi 100 qrama, uzunluğu isə 18 sm-ə qədərdir. Hər şey yeyir. Əsasən həşəratlarla qidalanır.

yerkökü

Çətirlilər fəsiləsinə aid ikiillik bitki ciinsi.

Geniş yayılmışdır. Həmçinin Aralıq dənizi hövzəsi ölkələrində Afrikada, Avstraliyada, Yeni Zelandiyada və Amerikada 60-dan artıq növü yayılmışdır. Meyvə kökləri lətlidir; 30-300 qr-a qədər çəkisi olur.