Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

çiçək

Şəklini dəyişmiş zoğdur.

Tumurcuqdan əmələ gəlir. Çiçəkli bitkilərin cinsi çoxalma orqanıdır. Vəzifəsi mikro və meqasporogenez vasitəsilə tozlanma aparmaq, mayalanmaq və rüşeymin əmələ gəlməsini təmin etməklə meyvə adlanan orqanı yetişdirməkdir. Tam Ç.-də kasacıq, tac, erkəkcik və dişicik olur. Ç.-in mərkəzində erkəkcik və meyvə yarpağı yerləşir. Bax həmçinin: generativ tumurcuq.

çiçək tacı 

Çiçəyin ləçəklərdən ibarət olan hissəsi.

çiçək yanlığı

Çiçəyin erkəkciklərini və dişiciklərini əhatə edən hissəsi.

Ləçəklərin və kasa yarpaqlarının cəmindən ibarətdir.

çiçək yatağı

Çiçək saplağının genişlənmiş hissəsidir.

çillilik

İnsanda dominant genlərlə idarə olunan əlamətlərdən biri.

çilik

Vegetativ çoxalmada istifadə olunan bitki hissəsi.

Gövdə, yarpaq və kök Ç.-ləri vardır.

çiriş

Dərman əhəmiyyətli geofit bitki.

Yeraltı orqan şəkildəyişməsinə malikdir. Qafqazda geniş yayılmışdır.

çin çətənəsi

Çətənə cinsinə aid olan bitki növü.

Hündürlüyü 3-6 m-ə qədər olur. İyul-avqust aylarında çiçəkləyir.

çiyələk

Gülçiçəklilər fəsiləsinə aid  çoxillik ot bitkisidir.

Avrasiya və Amerikada yayılmışdır. Ç.-in giləmeyvələri lətli və ləzzətlidir. Ç. may ayının sonundan iyulun əvvəlinə qədər – giləmeyvələri yetişənədək çiçəkləyir. Qışda yarpaqlarının əksəriyyəti yaşıl qalır.

çılpaqtoxumlular

Ali bitkilərə aid bitki şöbəsi.

Dünyada təxminən 750 növü yayılmışdır. Üç cür vegetativ orqana (kök, gövdə, yarpaq); iki cür generativ orqana (toxum, strabela – qoza) malikdir. Geniş yayılan fəsilələri şamlar və sərvlər fəsilələridir.

çobanyastığı

İkiləpəlilər sinfi mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid bitki növü.

Digər adı aptek birəotudur. Hündür olmayıb, birillikdir. Avrasiyada, Amerikada, Cənubi Afrikada, Avstraliyada geniş yayılmışdır. 50-yə qədər növü məlumdur. Qurudulmuş və tər çiçəklərinin dəmləməsi sakitləşdirici təsirə malik olub, faydalıdır.

çobandarağı

lat. dipsacus

İkiləpəlilər sinfinin fırçaotu (daraqqanqal) fəsiləsindən bitki cinsi.

Hündürlüyü 0,5-2 m-ə çatan ikiillik otlardır. Azərbaycan florasına 3 növü daxildir.

çovdar

Birləpəlilər sinfinin taxıllar fəsiləsindən bitki növü.

Gövdəsi dəstə şəklində bir neçə ədəd olur. Düz qamətli olmaqla hündürlüyü 2 m-ə qədərdir. Gövdənin ucunda sünbül olur. Çiçək qrupundakı 3 çiçəkdən 2-si inkişaf etmiş, 1-i isə inkişaf etməmiş (cinsiyyətsiz) çiçəklərdir.

çuğundur

İkiləpəlilər sinfinin xaççiçəklilər fəsiləsindən birillik, ikiillik və çoxillik ot bitkisi cinsi.

13 növü məlumdur. İldə iki dəfə becərmək olar. Ç.-u dirriklərdə və tarlalarda əkmək olar. Müxtəlif Ç. növlərindən (adi meyvəköklü Ç., yarpaqlı Ç. və ya manqold, şəkər Ç., irikök Ç.) şəkər alınmasında və həmçinin tərəvəz kimi istifadə olunur.

çöl qatırquyruğu

Ali sporlu bitkilərin qıjıkimilər şöbəsinə aid bitki növü.

Aid olduğu şöbənin təxminən 11500 növü yayılmışdır. Quruda yaşasalar da çoxalmaları üçün su mühiti lazımdır. Çoxalmaları zamanı qeyri-cinsi nəsillə cinsi nəslin növbələşməsi baş verir. İlk dəfə kök bu şöbənin nümayəndələrində əmələ gəlmişdir.