Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

fikus

lat. ficus

İkiləpəlilər sinfinin tut fəsiləsindən bitki cinsi.

Nümayəndələri həmişəyaşıl ağac, kol, dırmaşan bitkilərdir. Dünyada 800-dən çox növü vardır. İki növü daha çox yayılmışdır: elastik (kauçukverən) F. və cənub F.-u.

fikus robusta

kauçuk

Çoxçeşidli sortları olan 35-40 sm hündürlüklü işıqsevən dekorativ otaq bitkisi.

F.R. otaq bitkiləri arasında ən geniş yayılanlarından biridir. Yetişmə dövründə bitkinin suya olan tələbatı çoxdur.Yazdan payızadək bitki vaxtı-vaxtında sulanmalıdır, lakin dibçəyindəki torpaq həmişə yaş olmamalıdır. Çünki bu bitkinin kökünün çürüməsinə səbəb olur. Sentyabr ayının əvvəlində sulama tədricən azaldılır, qışda isə 10 gündən bir sulamaq kifayətdir.

fil tısbağaları

lat. testudo

Tısbağalar dəstəsinin quru tısbağaları fəsiləsindən heyvan cinsi.

F.T. nəhəng tısbağalar da deyilir. Əsasən Qalapaqos və Aldabra adalarında yaşayan 2 növü məlumdur: əsl F.T. və nəhəng F.T. Zirehinin uzunluğu 1-1, 5 m, hündürlüyü 0,5 m, çəkisi isə 100 kq (bəzən 400 kq) olur.

filbahar

lat. wisteria sinensis

İkiləpəlilər sinfinin paxlakimilər fəsiləsindən bitki cinsi.

Uzunluğu 15-18 m-ə çatan ağacşəkilli ilanlardır. Azərbaycanda bəzək bitkisi kimi becərilir. Vətəni Çindir.

filemriogenez

yun. “phylon” – cins, növ; “enbryon” – rüşeym; “genesis” – törəmə

Orqanizmlərin fərdi inkişafı (ontogenez) gedişində təkamül dəyişikliyi.

fillodi

yun. “phyllodos” – yarpaqşəkilli

Saplağın enliləşərək yarpağaoxşar forma alması.

fillofora

yun. phyllophor

Qırmızı yosun cinsi.

19 növü əhatə edir. Əsasən soyuq və mülayim dənizlərdə yayılmışdır.

filogenez

yun. “phile” – nəsil, cins, qəbilə; “genesis” – mənşə

Orqanizmlərin tarixi inkişaf prosesi.

Termin kimi ilk dəfə 1866-cı ildə alman alimi Ernest Hekkel tərəfindən işlədilmişdir.

fillokladilər

yun. “phyllon” – yarpaq; “klados” – zoğ, budaq

Yarpaq funksiyası daşıyan şəklini dəyişmiş zoğlar.

fillokseralar

lat. phylloxeridae

Bərabərqanadlı xortumlular dəstəsinin mənənələr yarımdəstəsinin fəsiləsi.

Nümayəndələrinin bədəninin uzunluğu 0,5-1 mm-dək olur. Dünyada 60 növü əhatə edən 12 cinsi məlumdur. Azərbaycanda isə 1 növü – tənək F.-ı yayılmışdır.

filodendron

lat. monstera

Danaayağı fəsiləsindən bitki növü.

Təbii halda tropik ot bitkisidir. Çox zaman ev şəraitində dibçək bitkisi kimi becərilir.

filomeduzalar

lat. phyllomedusa

Quyruqsuzlar dəstəsinin ağac qurbağaları fəsiləsindən suda-quruda yaşayan heyvan cinsi.

Bədəninin uzunluğu 6 sm-dir. 30 növü əhatə edir. Vətəni mərkəzi və cənubi Amerikadır.

filyariatoz

Parazit həlqəvi qurd olan filyarilərin insan və heyvanlarda törətdiyi qurd xəstəliyi.

Əsasən uçan həşərat vasitəsi ilə yayılır. Azərbaycanda  təsadüf olunmur.

filyarilər

lat. filariidae

Həlqəvi qurdlar tipinin fəsiləsi.

380 növü əhatə edən 80 cinsi vardır. Uzunluğu 45 sm-ə çatır. Afrika tropiklərində yayılmışdır. İnsan və heyvanlarda parazitlik edərək filyariatoz xəstəliyini yayır.

finnoz

Lentşəkilli qurdların sürfə mərhələsində (sistiserk) insan və məməli heyvanlarda əmələ gətirdiyi xəstəlik.