İbtidai siniflər üçün terminlər lüğəti

deputat

desimetr

Metrik ölçü sistemində əsas vahidin – metrin onda bir hissəsini bildirən ölçü vahidi.

Desimetr dm ilə işarə edilir.

                                      1 dm = 10 sm

detektiv

Müəmmalı cinayətlərin açılmasından, xəfiyyə və casusların macəralarından bəhs edən roman, povest, hekayə.

dezinfeksiya

Xüsusi dərmanlar vasitəsilə yoluxucu mikrobların məhv edilməsi və ya zərərsizləşdirilməsi.

dəf

Azərbaycanın qədim zərb aləti.

Üzünə dəri çəkilmiş sağanağına bir neçə yerdən hər birində bir cüt mis camlar bərkidilir ki, bu da alətin səs tembrini təmin edir.

dəqiqə

dəm qazı

Kömürün və s.-nin natamam yanması nəticəsində əmələ gələn boğucu, zəhərli qaz.

dəniz

Duzlu su ilə dolu olan və quru ilə əhatələnmiş böyük sahə, okeanın bir hissəsi.

dəraməd

İnstrumental musiqi: tar, yaxud kamança ilə ifa olunan muğamların giriş hissəsi.

dərə

İki dağ və ya təpə arasında, eləcə də düzənlikdə uzun dərin çuxur; çay yatağı.

Dərə başlanğıcından sonuna doğru meyilli relyef formasına malik olur. Dərələr, əsasən, axar suların hərəkəti, bəzən torpaq sürüşməsi və ya zəlzələ nəticəsində yaranır.

dərəcə

1. Bucağın ölçü vahidi, dairənin 1/360 hissəsi.

Məsələn, açıq bucaq 180 dərəcədir (180° kimi yazılır).

2. Termometr, barometr kimi ölçü cihazlarının şkalasında qeyd olunan bölgü vahidi.

dırnaq işarəsi

Mətndə sitatları, əsər, qəzet, jurnal, orden, şirkət və s. adları fərqləndirmək üçün işlədilən qoşa durğu işarəsi (« » və ya “ ”); məsələn: Konfutsi demişdir: «Qaranlığı söyməkdənsə, bir şam yandır», «Azərbaycan» qəzeti, «Səfillər» əsəri, «Tərəqqi» medalı və s.

diafilm

Qısametrajlı film.

Diafilmdən dərslərdə müəyyən mövzuları tədris etmək üçün köməkçi vəsait kimi istifadə edilir.

diaqnoz

Hərtərəfli müayinə nəticəsində xəstəliyin müəyyən edilməsi.

Xəstəliyin müalicəsində təsirli nəticə əldə etmək üçün mütləq düzgün diaqnoz qoyulmalıdır. Səhv diaqnoz ağır nəticələrə səbəb ola bilər.

diaqonal

Çoxbucaqlının və ya çoxüzlünün yanaşı olmayan təpələrini birləşdirən düz xətt.