İbtidai siniflər üçün terminlər lüğəti

rabitəli nitq

Məntiqi və qrammatik cəhətdən düzgün qurulmuş nitq.

Nitqin rabitəli olması üçün hadisələrin zaman ardıcıllığı ilə nəqli, mühakimələrdə səbəb-nəticə əlaqəsinin gözlənilməsi, bitkin hissələr arasında keçid cümlələrin işlənməsi vacibdir.

radioaktiv maddələr

Tərkibində insan orqanizmi üçün çox təhlükəli olan maddələr.

radiolokasiya

Havada, suda və yerdə olan obyektləri tapmaq üsulu.

Radiolokasiya obyektlərin yerini onların buraxdığı radiodalğalara görə müəyyənləşdirir.

radiolokator

Fəzada obyektlərin yerini müəyyənləşdirmək üçün cihaz və qurğular sistemi.

radius

raxit xəstəliyi

Böyüməkdə olan orqanizmdə duzların çatışmaması nəticəsində sümüklərin qeyri-normal inkişafı.

Uşaqlarda müşahidə edilən bu xəstəlik maddələr mübadiləsinin pozulması şəklində təzahür edir.

raketka

Tennis, badminton kimi oyunlarda topa (volana) zərbə vurmaq üçün istifadə olunan idman ləvazimatı.

raund

Boksda döyüşün bir hissəsinin davam etdiyi 2 və ya 3 dəqiqəlik müddət.

re

Yeddi əsas musiqi səsindən ikincisi.

Hərfi ifadəsi D-dir.

rebus

Fiqur, şəkil və işarələr vasitəsilə ifadə olunmuş tapmaca.

Rebusda tapılacaq obyektin xüsusiyyətləri sadalanmır; məsələn, aşağıdakı rebusda «qarpız» sözünün 1 və 2-ci hərfləri («q» və «a») «tar» sözü ilə birləşib «qatar» sözünü əmələ gətirir.

reçitativ

İntonasiya və ritm cəhətdən ifadəli nitqə yaxın olan vokal musiqi əsəri.

refleks

1. Sinir sisteminin qıcıqlanmalara qarşı verdiyi cavab – reaksiya.

Refleks anadangəlmə (şərtsiz) və qazanılmış (şərti) olur. Asqırmaq, göz qırpmaq və s. şərtsiz refleksə, adət olunmuş vaxtda acmaq, yuxudan durmaq və s. isə şərti refleksə aiddir.

2. Əşyanın kölgə tərəfində digər səthinin işıq və rənginin əksi.

refren

region

Ölkənin müəyyən bir hissəsi; iri (təbii, iqtisadi, siyasi və s.) ərazi vahidi.

registr

Musiqi alətinin və ya müğənninin səsinin güc və yüksəklik dərəcəsi.

Registr yuxarı, orta və aşağı növlərə ayrılır.