Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

qorilla

Primatlar dəstəsindən insanabənzər meymun növü.

Boyu 1,65-1,75 m-ə (bəzi hallarda 2 m-ə), çiyinlərinin eni isə 1 m-ə çatır. Q.-nın orta çəkisi 140–170 kq, bəzən 200 kq-a qədər olur. Beyninin həcmi 600 sm³-dir. Q.-lar 30-50 il yaşayırlar.

qoruqlar

Təsərrüfat məqsədilə istifadə olunmayan, bitki və heyvanları onların yaşadıqları təbii şəraitdə saxlanılması üçün yaradılan ərazilər.

qoruyucu rəng

Heyvanların ətraf mühitdən seçilməyən rəngi.

qovaq

Söyüdkimilər fəsiləsinə aid olan bitki cinsi.

Hündürlüyü 25-30 m-ə , diametri isə 1 m-ə qədər olur. Balzam Q.-nın vətəni Şimali Amerikadır.

qoyun

Məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsindən gövşəyən heyvan cinsi.

Ev heyvanıdır. Əcdadı vəhşi dağ Q.-u hesab edilir. Boyu yerdən yalına qədər 60-110 sm-ə, çəkisi 30-100 kq-a qədər olur. Ömrü 14-15 ildir. Q.-ların ətindən, südündən və yunundan istifadə edilir.

qradasiya

Təkamülçü alim Jan Batist Lamarka görə təkamül prosesində heyvanların quruluşunun mürəkkəbləşməsi.

qran

lat. “qranum” – dənəcik, dənəvər

1. Kütlə vahidi.

Rusların aptek praktikasında tətbiq olunur. 1 qran = 62,2 mq.

2. Bitkilərdə xloroplastların daxili qırışlı hissəsi.

qrenlandiya suiti

Məməlilər sinfinin pərayaqlılar dəstəsinə aid olan növ.

Böyüklərinin uzunluğu 180-185 sm, çəkisi isə 160 kq-a çatır. Q.S.-ləri Atlantikanın şimal enliklərində və qismən şimal buzlu okeanında məskunlaşmışlar.

qu quşu

Su quşlarına aid olan növ.

Bədəni dartılmış formada, boynu olduqca uzun, başı orta ölçülü, dimdiyi enlidir. Ayaqları qısa olub nisbətən arxadadır. Pəncə üzgəcləri çox böyükdür. Ekvatorial oblast istisna olmaqla Q.Q.-larının 10 növü yer kürəsinin bütün qurşaqlarında yaşayır. Yaşayış yerləri şirin sulu göllər və bol sulu bataqlıqlardır. Suda olan bitki, həşərat, qurd, suda-quruda yaşayan və balıqlarla qidalanırlar.

qu lələklər

Qarmaqcığı olmayan saçaq lələklər.

Lövhə yelpiyi yoxdur. Quşların bədənində istilik balansının tənzimlənməsində iştirak edirlər. Q.L. quşları soyuq havalardan qoruyur.

qulağagirən

Cücülər sinfinin dəriqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

İsti və nəmişlik yerlərdə yaşayırlar. Gündüzlər daşların, xəzəllərin altında, yarıqlarda, yuvalarda və s. yerlərdə gizlənir, gecələr fəaliyyət göstərir. Nəsil qayğısı çox güclüdür. Topa şəklində qoyduğu yumurtaların üstündə sürfələr çıxana kimi  oturur, onları yırtıcı cücülərdən və göbələk xəstəliklərindən qoruyur.

qulaq seyvanı

İnsanda və əksəriyyət məməlilərdə eşitmə aparatının sonuncu – xarici hissəsi.

Q.S.-nın içəri tərəfdən labirintvari olması havada yayılan səs dalğalarının daha rahat qəbul edilməsinə kömək edir. Quru əraziyə (havaya) nisbətən suda səs tez yayılır. Buna görə balıqlara daxili qulaq kifayət edir; suda-quruda yaşayanlarda orta qulaq (səs yolu – təbil pərdəsi), məməlilərdə isə 3-cü hissə xarici qulaq əmələ gəlmişdir. Sürünənlərdə bu vəzifəni dəri qatlağı, quşlarda bir topa uzun lələk yerinə yetirir, yəni səsi qulağa yönəldir.

quru meyvə

Meyvə yanlığı quru olan meyvələr.

Dən, toxumca, fındıq, buynuz, paxla meyvələr Q.M.-lərə aiddir.

quruçiçək

lat. helichrysum

Mürəkkəbçiçəklilər (astrakimilər) fəsiləsindən bitki cinsi.

Çoxillik otlardır. Azərbaycanda 9 növü yayılmışdır. Bunlardan 2 növ – qatlı Q. və dalğalı Q. təbabətdə istifadə olunur.

qursaq

Gövşəyən məməli heyvanların mədəsinin son şöbəsi.

Gövşəyən məməli heyvanların mədələri 4 şöbəlidir – işgənbə, tor, qat-qat və Q.