Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

siklop

Xərçəngkimilərin çənəayaqlı xərçənglər dəstəsinə aid növ.

Şirin sularda geniş yayılmışdır. Liqulanın (əyribaş qurd) birinci aralıq sahibidir.

simbioz

yun. “sim” – bir yerdə, “bios” – həyat

Müxtəlif sistematik qruplara aid olan orqanizmlərin birgə, qarşılıqlı yaşamasıdır.

Məsələn, mamırların gövdəsində yosun və göbələklərin birgə yaşaması və s. S. terminini ilk dəfə 1879-cu ildə botanik De-Bari təklif etmişdir.

simpatik sinir

yun. “sympathes” – həssas, təsiri qəbul edən

Avtonom sinir sisteminin iki şöbəsindən biri.

S.S. sistemi ürəyin və əksəriyyət orqanların fəaliyyətini sürətləndirir və qüvvətləndirir.

simpatik sütun

Onurğa kanalı boyu onun həm sağ, həm də sol tərəfində yerləşən simpatik sinir düyünlərinin əmələ gətirdiyi zəncir.

Kəllə əsasından büzdümə qədər uzanır.

sinantrop

lat. “sina” – Çin, yun. “antharopos” – insan

1. Pitekantroplara yaxın olan qədim insan tipinin qalıqları.

Çində S.-ların qalıqları Pekinin yaxınlığında tapılmışdır.

2. İnsanla qonşu yaşayan və onun ərzaq qalıqlarından istifadə edən orqanizmlər.

Məsələn, qaranquşlar, sərçələr.

sinaps

yun. “synapsis” – təmas, əlaqə

Oyanan hüceyrələr arasında ixtisaslaşmış və funksional əlaqə.

S.-lar nəqletmə və sinir impulslarını dəyişdirməyə xidmət edir.

sincab

Məməlilər sinfindən heyvan cinsi.

S.-lar kiçik heyvan olub dartılmış şux qamətli bədənə malikdirlər. Bədəninin uzunluğu 19,5-28 sm-ə, quyruğunun uzunluğu isə 13-19 sm-ə, çəkisi 250-340-qrama qədərdir.

sinif

Sistematik takson.

S. hər hansı bir tipə mənsub olub heyvan dəstələrini, yaxud bitki sıralarını özündə birləşdirir.

sinir borusu

Mərkəzi sinir sisteminin içərisi boş olan hissəsi.

Onurgasızlarda boru formalı sinir sistemi yoxdur.

sintez

yun. “synthesis” – birləşmə, təşkil etmə

Analiz yolu ilə sadə maddələrdən bütöv birləşmələrin alınması prosesi.

sirkən

Qollu-budaqlı birillik bitki.

Gövdəsinin hündürlüyü 15-80 sm-ə qədərdir. Qafqazda, Qərbi və Şərqi Sibirdə, Uzaq Şərqdə, Arktikada və Orta Asiyada bitir. Toxumlarından dərman kimi istifadə olunur.

sista

Birhüceyrəli orqanizmlərdə əlverişsiz şəraitdən qorunmaq üçün müvəqqəti yaşama formas.

S. örtücü təbəqənin olması ilə səciyyələnir.

sistiserkoz

Lentşəkilli qurdların sürfə mərhələsində (sistiserk) insan və məməli heyvanlarda əmələ gətirdiyi xəstəlik.

sistola

yun. “sistole” – sıxılmaq, yığılmaq

Ürəyin qulaqcıq və ya mədəcik boşluqları həcminin azalması.

sitologiya

yun. “sitos” – hüceyrə, “loqos” – elm

Canlı hüceyrənin quruluşu, kimyəvi tərkibi, funksiyaları, fərdi inkişafı və təkamülünü öyrənən elm sahəsi.