Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

gülülcə

lat. lathyrus

Paxlakimilər (və ya kəpənəkçiçəklilər) fəsiləsindən birillik və çoxillik ot cinsi.

Hündürlüyü 50-100 sm olan otlardır. Dünyada 100-ən çox, Azərbaycanda 18 növü (əkin G. və ya ağburcaq, çəmən G. və b.) yayılmışdır.

gülümbahar

lat. calendula

Mürəkkəbçiçəklilər (astrakimilər) fəsiləsindən bitki cinsi.

Hündürlüyü 40-50 sm olan birillik və çoxillik otlardır. Dünyada 20, Azərbaycanda 3 növü (İran G., çöl G., dərman G. və b.) yayılmışdır.

gülümbaharçiçəçlilər

lat. calenduleae

Mürəkkəbçiçəklilər (astrakimilər) fəsiləsinin boruçiçəklilər yarımfəsiləsindən bitki tribası.

Mühüm nümayəndəsi dərman G.-dır.

gümüşcə

lat. alburnus

Çəkikimilər fəsiləsindən şirinsu balığı.

Bədəninin uzunluğu 20 sm, çəkisi 60 q-dır. Azərbaycanın çay sularında 3 növü yaşayır.

gümüşotu

lat. queria

Qərənfilkimilər fəsiləsindən birillik bitki cinsi.

Dünya və Azərbaycan florasında yalnız 1 növü – İspaniya G. yayılmışdır.

gündəcə

lat. ephemeroptera

Qanadlı həşarat yarımsinfinin dəstələrindən biri.

Dünyada 2000-dən çox növü əhatə edən 23 fəsiləsi vardır. Azərbaycan sularında isə 33 növü yaşayır. G.-nin qanadları torşəkillidir. Arxa qanadı çox kiçikdir, ağız aparatı yoxdur. Sürfəsinin ağzı gəmiricidir. Yetkin fərdlər bir neçə saatdan bir günə qədər yaşayır. Növün adı buradan götürülmüşdür. Müxtəlif şirin sularda yaşayır. Balıqların başlıca  yemini təşkil edir.

günəbaxan

lat. helianthus

Mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid olan bitki cinsi.

Ən geniş yayılmış növü yağlı G.-dır. Bu növ bütün dünyada becərilir və G. yağı almaq üçün istifadə edilir. Bu bitki birillik bitkidir, boyu 4-5 m-ə qədərdir. Gülləri sarı rəngli olub səbət çiçək qrupunda toplanmışdır.

günəbaxançiçəklilər

lat. helianteae

Mürəkkəbçiçəklilər (asstrakimilər) fəsiləsinin boruçiçəklilər yarımfəsiləsindən bitki tribası.

Ən mühüm nümayəndələri günəbaxan və yeralmasıdır.

günəşbalıqlar

lat. zeiformes

Balıqlar sinfinin dəstəsi.

50-dən çox növü 6 fəsildə birləşir. Tropk və isti dənizlərdə 1000-dək dərinliklərdə yaşayırlar. Ən geniş yayılmış nümayəndəsi uzunluğu 20-50 sm, çəkisi 8 kq-dək olan adi G.-dır. Azərbaycan sularında təsadüf olunmur.

günotu

lat. hemerocallis

Birləpəlilər sinfinin zanbaqkimilər fəsiləsindən çoxillik bitki cinsi.

Dünyada 20, Azərbaycanda 1 növü – kürən G. yayılmışdır. Dekorativ bitkidir.

günvurma

Günəş şüasının təsiri ilə insan və heyvanlarda baş verən xəstəlik.

gürzə

lat. coluber

Pulcuqlular dəstəsinin eyniadlı fəsiləsindən zəhərli ilan növü.

Bədəninin uzunluğu 1,5 m-ə çatır. Azərbaycanın düzən və dağətəyi bölgələrinin seyrək kollu və çınqıllı ərazilərində yaşayır.

güvələr

lat. tineidae

Pulcuqqanadlılar (kəpənəklər) dəstəsinin fəsiləsi.

Dünyada 2000, Azərbaycanda isə 48 növü yayılmışdır. Növündən asılı olaraq qanadlarının açılmışı 6-60 mm olur. Yun parçalara, xalçaya, xəzə, ərzağa ciddi zərər vurur.

güyəməotu

lat. periploca

Qaranquşotu fəsiləsindən ikiləpəli bitki cinsi.

Uzunluğu 12-15 m-ə çatan sarmaşıqşəkilli bitkidir. Azərbaycan florasına 1 növü – Yunan G. daxildir.

hamaş meyvə

Ayrı-ayrı çiçəklərdən əmələ gəlmiş bir neçə meyvənin birləşməsindən ibarət olan meyvə.