İbtidai siniflər üçün terminlər lüğəti

baraban

barelyef

Daş, metal, taxta və s. yastı səth üzərində alçaq qabarıqlı təsvir; qabartma.

Barelyefdən heykəl postamentlərində, xatirə lövhələrində, metal pullarda, medallarda istifadə olunur.

bariton

barqraf

Zolaqlar şəklində ifadə olunan qrafik məlumat.

Barqrafda zolaqlar şaquli və ya üfüqi şəkildə verilə bilər.

barometr

Hava təzyiqini ölçmək, onun dəyişəcəyini qabaqcadan bilmək və dəniz səthinə nisbətən yerin səviyyəsini müəyyən etmək üçün cihaz.

bas

1. Qalın kişi səsi.

2. Nəfəsli orkestrlərdə istifadə olunan mis nəfəs aləti.

bas açarı

«fa» not (f) sisteminin açarlarından biri.

basketbol

Topun dirəkdən asılmış tora (səbətə) əl ilə salınmasından ibarət komandalı oyun.

baş qəhrəman

Əsərdə yazıçının məqsəd və qayəsini əks etdirən əsas obraz.

Əsərlərdə bütün hadisələr baş qəhrəmanın ətrafında cərəyan edir. Baş qəhrəman, adətən, müsbət obraz olur.

baş menyu

Kompüter ekranında «Start» düyməsi vasitəsilə açılan və proqramlardan, sənədlərdən istifadə imkanı yaradan menyu.

Bu menyudan kompüterdəki bütün proqramlara çıxış əldə etmək olur.

batut

Hoppanma hərəkətləri etmək üçün metal çərçivəyə bərkidilmiş tordan ibarət idman avadanlığı.

bayatı

1. Hər misrası 7 hecadan ibarət 4 misralıq şeir forması.

Bayatıda 3-cü misra sərbəst, qalanları isə həmqafiyə olur. Əsas fikir son 2 misrada ifadə edilir. Adətən, «əzizim», «əzizinəm», «mən aşiq», «aşiqəm», «eləmi» sözləri ilə başlanır:

Əzizim, tala yeri,

Bürc yeri, qala yeri.

Qiyamət o gün qopar,

El köçə, qala yeri.

2. Azərbaycan xalq musiqisində həzin hava adı.

Həzin melodiya və havalara da bayatı deyilir. Bəzi muğam adları «bayatı» sözü ilə bağlıdır: «Bayatı-Şiraz», «Bayatı-Qacar» və s.

bemol

Səsin yarımton əskildilməsi məqsədilə qoyulan işarə.

Not sətrində açarın və ya notun yanında yazılır.

beyin həmləsi

Fəal təlim üsullarından biri: kollektiv qarşısında qoyulmuş suala cavabların qeydiyyatı və ümumiləşdirilməsi.

Beyin həmləsinə «əqli hücum» da deyilir. Hərfi tərcüməsi (brainstorming) «beyin fırtınası» deməkdir. Burada müəyyən bir sual ortaya qoyulur. Bütün cavablar, fikirlər dinlənilir və şərhsiz, müzakirəsiz qəbul edilir. Sonra düzgün fikirlər aşkar edilir və yekunlaşdırılaraq təhlil olunur.

beyt

Şeirin müəyyən məna ifadə edən iki misradan ibarət hissəsi.

Beytdə birləşən misralar bir-birini tamamlamalı və bitkin fikir ifadə etməlidir:

Vətəni sevməyən insan olmaz,

Olsa da, ol şəxsdə vicdan olmaz. (A.Səhhət)