Yəmən Respublikası

Yaxın Şərqdə, Ərəbistan yarımadasının cənubunda yerləşir, şimaldan Səudiyyə Ərəbistanı, şərqdən Oman, cənubdan isə Ədən körfəzi və Hind okeanı ilə həmsərhəddir.

Rəsmi olaraq respublika, lakin uzunmüddətli vətəndaş müharibəsi səbəbindən siyasi vəziyyət qeyri-sabitdir. Hazırda (2025-ci il) Yəmən vahid hakimiyyət altında deyil və faktiki olaraq iki fərqli idarəetmə mövcuddur: Beynəlxalq səviyyədə tanınan hökumət Prezident Rəşad əl-Əliminin başçılıq etdiyi Prezident Liderlik Şurası və İranın dəstəklədiyi şiə Husilər Sana və Yəmənin şimal bölgələrinə nəzarət edirlər.

İqtisadiyyatı əsasən neft və qaz hasilatına əsaslanır, lakin uzunmüddətli vətəndaş müharibəsi səbəbindən ciddi şəkildə zəifləyib. Kənd təsərrüfatında xurma, qət bitkisi, taxıl və qəhvə istehsalı mühüm yer tutur. Balıqçılıq və ticarət də iqtisadiyyatın vacib sahələrindəndir. İşsizlik və yoxsulluq yüksək səviyyədədir, infrastruktur isə müharibə nəticəsində dağılıb. Beynəlxalq humanitar yardım ölkədə əhalinin əsas dolanışıq mənbəyinə çevrilib.

Ölkə əsasən tropik və səhra iqliminə malikdir. Cənub və sahil bölgələri isti və rütubətli, şimal və daxili ərazilər isə quru və çöl iqlimi ilə xarakterizə olunur. Dağlıq bölgələrdə isə hava daha sərin olur və yağışlar daha çox düşür. Ən böyük çayı Hədramautdur. Ölkənin Sokratra adası unikal bitki və heyvan növləri ilə tanınır.

Sana şəhərinin qədim hissəsi, Şibamın palçıqdan tikilmiş göydələnləri, Ədən limanı və Sokratra adasının nadir flora və faunası turistlər üçün maraqlı məkanlardandır.

Təhsil sistemi rəsmi olaraq üçpilləlidir. İbtidai və orta təhsil 9 illik və məcburidir. Orta ixtisas və lisey təhsili 3 il davam edir. Ali təhsil isə əsasən universitetlərdə verilir. Uzunmüddətli münaqişələr səbəbindən təhsil sistemi zəif inkişaf edib, bir çox məktəb bağlanıb və gənclərin böyük hissəsi təhsildən kənarda qalır.

Ölkənin əsas universitetləri: Sana Universiteti, Ədən Universiteti, Hədramaut Universiteti, İman Universiteti, Taiz Universiteti, Elm və Texnologiya Universiteti, Dhamar Universiteti.

Mədəniyyəti qədim Ərəbistan irsi və islam ənənələrinin qarışığını əks etdirir. Musiqi və rəqsləri, xüsusilə də "Baraa" rəqsi məşhurdur. Kişilər ənənəvi "Cənbiyə" (kəmərdə daşınan xəncər) taxır, qadınlar isə rəngarəng geyimlər və örtüklər geyinir. Yəmən mətbəxində "Salta" (ədviyyatlı ət və tərəvəz yeməyi) və "Mandi" (düyü və ət) əsas yer tutur. Qəhvə mədəniyyəti də çox yayılıb, xüsusilə Yəmən qəhvəsi dünyada məşhurdur. Sana və Şibam kimi şəhərlər özünəməxsus memarlığı ilə tanınır.