fr. raisonner – mühakimə yürütmək
Hadisәlәrin inkişafında bilavasitә iştirak etmәyib әsәrdәki hadisәlәr, adamlar, tarixi dövr vә s. haqqında mühakimә yürüdәn şəxs.
R. antik dramda, komediyada, yaxud qәdim romanlarda bir çox hallarda uzun nitqlәr söylәyir. R.-un sözlәrindә müәllif bilavasitә öz fikrini ifadә edir. Klassisizm әsәrlәrinin, demәk olar, hamısında bu cür surәtlәrә tәsadüf olunur. Müasir dövrdə R. anlayışı fərqli mənada da işlənir. Əsәrboyu xüsusi gözәçarpan, lakin müәllifin fikirlәrini kifayәt qәdәr bәdii şәkildә ifadә edә bilmәyәn surәtlәrә müasir dövrdə R. adı verilir. Bu mәnada R. obraz yazıçı üçün qüsur kimi qəbul edilir.
Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti