Lüğət seçin
Tarix terminləri lüğəti
cida
ər. – süngü, mizraq
Sivri ucu, tutmaq üçün dəstəyi olan qədim silah növü.
Daş və sümük ucluqlu C.-lar Üst Paleolit dövründə yaradılıb. C., əsasən, ox məlum olmayan tayfalar (məs.: Avstraliya aborigenləri) üçün xarakterik döyüş və ov silahı olub. Dəmir C.-dan Qədim Yunanıstan və Qədim Romada istifadə edilməyə başlanıb. Orta əsrlərdə o həm Avropada, həm də Şərqdə geniş yayılıb. Azərbaycanda arxeoloji qazıntılar zamanı müxtəlif dövrlərə aid xeyli sayda C. tapılıb.
Tarix terminləri lüğəticənnət
ər. – gül bağçası
Əksər dini təlimlərdə (xristianlıq, islam, iudaizm, buddizm) möminlərin ruhlarının axirət dünyasında əbədi xoşbəxt yaşayacaqları yer.
İslam dininə görə, çeşmələr və çaylar, nar və xurma ağacları ilə zəngin olan, saf abu-havaya malik C.-də səkkiz təbəqə var. Onun üzərində isə Allahın taxtı yerləşir.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəngəlilər hərəkatı
1912-ci ildə Gilanda (İran) baş qaldırmış milli azadlıq hərəkatı.
Mirzə Kiçik xan, Əhməd Kəsmayi, digər inqilabçıların təşkilatçılığı və rəhbərliyi altında formalaşan hərəkatın gedişində (iyun, 1920) Gilan respublika elan edildi. Yüksəliş dövrü 1920–1921-ci illərə təsadüf edən C.H. 1921-ci ilin sonunda İranın hərbi naziri Rza xan tərəfindən yatırıldı.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəngəlilər
fars. cəngəl – meşəlik, kol-kos
1912-ci ildə Gilanda (İran) şah rejimi və xarici müstəmləkəçilərə qarşı baş qaldırmış milli azadlıq hərəkatının iştirakçıları.
C., əsasən, kəndlilərdən, xırda kənd və şəhər burjuaziyasının nümayəndələrindən ibarət olub.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəngavər şərəfi
Orta əsrlərdə cəngavərlərin riayət etməli olduqları əxlaq normaları sistemi.
Bu normalara görə, cəngavər xristian dininin düşmənlərinə qarşı barışmaz olmalı, zəifləri müdafiə etməli, qadınlara xüsusi hörmətlə yanaşmalı, bir çox digər tələblərə mütləq şəkildə əməl etməlidir.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəngavər ordenləri
Qərbi Avropada XII–XV əsrlərdə cəngavərlərin təşkilatları.
İlk C.O. səlib yürüşləri dövründə zəbt edilmiş ərazilərin müdafiəsi və genişləndirilməsi üçün katolik kilsəsinin rəhbərliyi altında yaradılıb. Lakin C.O.-nin fərqli məqsədləri də olub – bütpərəstlərə, quldurlara, qarətçilərə, hər hansı kral, yaxud senyorun düşmənlərinə qarşı mübarizə və s. Çoxsaylı ordenlərin ömrü, müəyyən istisnalarla (məs.: ioanitlər, tampliyerlər, Tevton, Santyaqo, Alkantara ordenləri), uzun olmayıb. Qızıl və gümüşdən hazırlanıb qiymətli daşlarla bəzədilmiş xüsusi fərqlənmə nişanlarının sinədə gəzdirilməsi ənənəsinin əsasını da məhz C.O. qoyub. Həmin nişanları bir müddət sonra orden adlandırmağa başlayıblar.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəngavərlik
Orta əsrlərdə Qərbi və Mərkəzi Avropa ölkələrində dünyəvi feodallardan ibarət imtiyazlı sosial təbəqə.
C. daxilində münasibətlər, əsasən, vassallıq prinsipləri əsasında qurulub. Vassal-cəngavər öz hesabına senyorunun qoşununda könüllü hərbi xidmət göstərib. O, mütləq qaydada döyüş atı və qiymətli ağır yaraqlara (qılınc, qalxan, zirehli geyim) malik olub. C.-in çiçəklənmə dövrü XII–XIV əsrlərə təsadüf edir. XV–XVI əsrlərdə nizami qoşunların yaranması və odlu silahların kəşfi ilə əlaqədar C. əhəmiyyətini itirib.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəticəng arabası
Atlara qoşulmuş ikitəkərli yüngül araba.
Bu araba e.ə. II minillikdə qədim Şərqdə yaradılıb və hərbi məqsədlər üçün istifadə edilib. Adətən, C.A.-nda olan iki döyüşçüdən biri atları idarə edib, digəri isə ox atıb. Araba döyüş zamanı düşmən sıralarını yarmaq, meydandan qaçan rəqibləri təqib etmək məqsədilə tətbiq olunub.
Tarix terminləri lüğəticəmiyyət
ər. – toplum, bir yerə cəm olan, təşkilat
1. Geniş mənada: insanların konkret ortaq maraqlar, dəyərlər və məqsədlər əsasında birləşmə formalarının məcmusu.
2. Dar mənada: bəşər tarixinin müəyyən mərhələsi; ictimai-iqtisadi formasiya, formasiyalararası və formasiyadaxili tarixi pillə; məs.: erkən feodal cəmiyyəti.
Tarix terminləri lüğəti