Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

qızılağac

Tozağacı fəsiləsinə aid bitki növü.

Meyvəsi birtoxumludur.

qızılbalıq

Sümüklü balıqların eyniadlı dəstəsinə aid olan növ.

Ətinin rəngi qızıl kimi tünd sarı və yüksək keyfiyyətlidir.

qızılgöz

Cücülər sinfinin torqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

Bədəni və qanadları yaşıl, gözləri qızıl rəngindədir. Qanadları tül kimi kiçik tor şəklindədir. Yumurtasını yarpaq üzərində nazik sütuncuqların ucuna yapışdırır. Sürfəsi yırtıcıdır. Mənənə, tor gənəcikləri və kiçik tırtıllarla qidalanır.

qızılgül

Gülçiçəklilər fəsiləsinə aid olan bitki cinsi.

400-ə qədər müxtəlif növü məlumdur. Kol və ya lian formasında olan bitkidir. İlk Q. 5 min il əvvəl Asiyada becərilmişdir. Yabanı Q.-lər tarixi daha qədimə,  35 milyon il bundan əvvələ gedib çıxır.

qızılqazkimilər

lat. phoenicopteri

Quşlar sinfinin dəstələrindən biri.

Bədəninin uzunluğu 100-120 sm-ə, çəkisi 3,1-4,3 kq-a çatan su quşlarıdır. Cənub-Qərbi Avropa, Asiya, Afrika, Mərkəzi və Cənubi Amerikada yaşayan 6 növü məlumdur. 1 fəsiləni və 3 cinsi əhatə edir. Azərbaycanda Qızılağac körfəzində bir növü (Avropa qızılqazı).

qızılxallı balıq

Sümüklü balıqlar sinfindən cins.

Nadir növ hesab olunur və Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir. Təmiz su hövzələrində artırılır. Çox qiymətli vətəgə balıqlardır.

qızılbığ

Yavaş böyüyən uzunömürlü dekorativ bitki.

Şux yarpaqları 15-25 sm uzunluğunda olur və sıra ilə düzülür. Yarpaqların əsasları bir-birinə çox yaxın yerləşir və bir-birinin üzərini örtür. Buna görədə onlar ilk baxışda sanki bir yuvada yerləşmiş kimi görünürlər. Q.-ın sürünən gövdələri torpağın üstündə yerləşir. Bitkinin torpağı həmişə nəm olmalıdır. Q.-ı həddindən artıq sulamaq olmaz. Ümumiyyətlə bitki uzun müddət sulu qalmamalıdır. Sulamaq üçün ən uyğun vaxt səhərdir. Bitkinin tərkibində olan bioloji maddələr bir çox infeksiyalarla mübarizə aparmağa qadirdir və ən əsas imuniteti gücləndirə bilir. Q. bir neçə müalicəvi xüsusiyyətə malikdir: həzmi, qan dövranını və tənəffüsü normallaşdırır. İnsanlar soyuqdəymə zamanı dəmləməsindən istifadə edir.

qladiolus

lat. “qladius” – qılınc

Süsən fəsiləsinə aid olan bitki növü.

Kökümsovlu bitkidir. Çiçəkləri rəngbərəngdir.

qlikogen

Heyvani nişasta.

Qanda olan qlükozanın artığının mürəkkəb karbohidrata çevrilib qaraciyərdə ehtiyat halında saxlanması ilə yaranır. Orqanizmin hüceyrələrinə lazım olduqda fermentlərin təsirilə Q. qlükozaya çevrilir, qana daxil olur və enerji mənbəyi kimi istifadə olunur.

qlikoproteid

yun. “qlikis” – şirin, “potos” – birinci

Karbohidrat birləşməsindən əmələ gələn mürəkkəb zülal.

Q.-lərə qan plazması, bəzi fermentlər və hormonlar aiddir.

qlükaqon

İnsulinin əksinə fəaliyyət göstərən hormon.

Qanda qlükozanın miqdarı normadan az olduqda qaraciyərdə qlikogenin qlükozaya çevrilməsi prosesində iştirak edərək qlükozanın qanda miqdarınının normada saxlanmasında iştirak edir.

qlükoza

yun. “qlikis” – şirin

Monosaxaridlərə aid olan üzvi birləşmə.

qlyükozuriya

Qanın plazmasında qlükozanın miqdarı normadan çox olduqda sidiklə qlükozanın xaric olunması prosesi.

qnozis

yun. “gnozis” – biliyi dərk etmək

Əşyaları, hadisələri, onların mənası və işarələrinin əhəmiyyətini dərk etmək.

qonur ayı

Məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin ayılar fəsiləsindən növ.

Ən böyük ayıdır. Alyaska və Kamçatkada yaşayırlar. Çəkisi 300 kq-dan çoxdur. Avropa Q.A.-nın uzunluğu adətən 1,2-2 m, yerdən kürəyinə qədər olan hündürlüyü 1 m-dir. Q.A. hər şey yesə də, yeminin 3/4 hissəsini giləmeyvə, qoz, kök, çiyələk və otların zoğu təşkil edir.