Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

seleksiya

lat. “selectio” – seçmək

Seçmə haqqında elm.

Elmi metodlarla əsasən yeni bitki sortu, heyvan cinsi və mikroorqanizm ştamlarının  yetişdirilməsi. S. süni seçmə zamanı uğurludur.

senstibilizasiya

Bir təsirə qarşı orqanizmin, onun hüceyrə və toxumalarının həssaslığının artması.

sentrosoma

lat. “sentrum” – orta, “soma” – bədən

Heyvanların və bəzi ibtidai bitkilərin hüceyrələrində olan xüsusi orqanoid.

S. iki komponentdən – sentriollar və sentrosferadan ibarətdir. Bunlar sitoplazmanın xüsusi ixtisaslaşmış sahəsidir.

serum

lat. “serum” – zərdab

Qan zərdabı.

sesidilər

lat. “galla” – mürəkkəb fındıqcığı

Müxtəlif qurdların və göbələklərin bitkilərdə əmələ gətirdiyi patoloji törəmələr.

seyşel palması

Dünyada ən böyük kokos qozu olan palma növü.

Toxumunun çəkisi 25 kq-a qədərdir. S.P. 400 ildən çox yaşayır. Ən qədim S.P.-nın 800 yaşı var.

sədbər

lat. matthiola

Xaççiçəklilər (kələmçiçəklilər) fəsiləsindən birillik və ya ikiillik ot bitkisi cinsi.

Kiçiklərin boyu 20-25 sm, orta 30-45 sm və böyüklər 60-80 sm-dir. Azərbaycanda yayılan 6 növündən yalnız 1 növü – adi şəbbugülü becərilir.

səhləb

Eyniadlı fəsilədən çoxillik bitki cinsi.

Vətəni tropik ölkələrdir. S. çiçəklərinin gözəlliyi müxtəlifliyinə görə deyil,  həm də qışda çiçək açmaqlarına görə qiymətlidir. Meyvəsi qutucuqdur.

sənaye quşçuluğu

Quş fabriklərində yumurta və ya quş əti istehsalının kütləvi forması.

sərçə

Quş cinsi.

sərçəkimilər

Quşlar sinfinə aid olan dəstə.

sərçələr

Quşlar sinfinin sərçəkimilər dəstəsinə aid olan fəsilə.

sığın

Məməlilər sinfinə cütdırnaqlılar dəstəsindən növ.

Erkəklərinin bədəninin uzunluğu 3 m-ə, yerdən yalına qədər 2,3 m-ə, quyruğunun uzunluğu 12-13 sm-ə, kütləsi 360-600 kq-a qədərdir. Dişiləri kiçik olur. S.-lar müxtəlif meşələrdə, düzən çaylarının və göllərin sahilindəki söyüdlüklərdə, meşə tundrada məskunlaşmışlar.

sığırçın

Quşlar sinfinin sərçəkimilər dəstəsindən növ.

S. böyük quş olmayıb uzunluğu 230 mm, çəkisi 75 qramdır. Dimdiyi iti və uzundur. Azacıq əyridir. Quyruğu qısadır. Adi S. Avropada Cənub-qərbi Sibirdə, Orta və Ön Asiyada, həmçinin Şimali Afrikada yayılmışdır. Müxtəlif yerlərdə yuva qururlar. Sığırçınlar adətən yerdə qidalanırlar.

sibir xoruzu

Toyuqkimilərə aid olan növ.

Toyuqkimilərin ən böyüklərindən biri olub, hind quşu boydadır. Erkəklərinin çəkisi 3,5-6,5 kq-a, dişilərinin çəkisi isə 1,7-2,3 kq-a qədərdir. Çox yöndəmsiz və qorxaq quşdur. Yerişi cəlddir. Yem axtararkən tez-tez yerdə qaçır. Uçuşu ağır və səs-küylüdür. Meşə üzərində uçur. S.X.-nun yayılma oblastı Skandinaviya yarımadası, Britaniya adaları və Pirineydən Baykal gölü və Lena çayı sahillərindəki iynəyarpaqlı və enliyarpaqlı meşələrdir. S.X. qiymətli ov quşudur.