İsrail Dövləti
Paytaxtı: Qüds şəhəri (BMT-nin bəzi üzvləri Tel-Əviv kimi tanıyır)
Sahəsi: Təxminən 22,145 km²
Əhali sayı: Təxminən 9.7 milyon (2024)
Etnik tərkibi: Əsasən yəhudilər (təxminən 74%), ərəb mənşəli və digər etnik qruplar (26%)
Rəsmi dilləri: İvrit və ərəb dili
Valyutası: İsrail şekeli (ILS)
1. Ərazisi (coğrafi mövqeyi)
Yaxın Şərqdə, Aralıq dənizinin şərq sahilində yerləşir. Şimaldan Livan, şimal-şərqdən Suriya, şərqdən İordaniya, cənub-qərbdən Misir, qərbdən isə Fələstin əraziləri ilə sərhəddir.
2. Dövlət quruluşu
Parlament respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident İsxak Hersoqdur. Baş nazir isə Binyamin Netanyahudur. Prezident dövlət başçısıdır, əsasən simvolik rol oynayır. Baş nazir isə hökumətə rəhbərlik edir və icraedici hakimiyyətin başçısıdır.
3. İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı yüksək texnologiyalar, innovasiyalar və güclü tədqiqat sektoru ilə seçilir. Ölkənin əsas iqtisadi sahələri müdafiə sənayesi, informasiya texnologiyaları, kənd təsərrüfatı, biotexnologiya və kimya sənayesidir. İsrail startap ekosistemi ilə məşhurdur və dünyada adambaşına düşən vençur kapital yatırımları üzrə liderlərdən biridir. Əsas ixrac məhsulları arasında elektronika, proqram təminatı, hərbi avadanlıqlar, almaz və kənd təsərrüfatı məhsulları var.
4. İqlimi və təbiəti
Ölkədə Aralıq dənizi və səhra iqlimi hakimdir. Qışlar mülayim və yağıntılı, yaylar isə isti və quraq keçir. Ölkənin şimalı yaşıl və dağlıqdır, cənubu isə Negev səhrası ilə örtülüb. İsrailin ən aşağı nöqtəsi Ölü dəniz, ən yüksək nöqtəsi isə Hermon dağıdır. Qaliley gölü, Aralıq dənizi sahilləri və İordan çayı ölkənin əsas təbii sərvətlərindəndir.
5. Görməli yerləri
Qüdsdə Qərb Divarı, Əl-Əqsa məscidi, Müqəddəs Qəbir kilsəsi, Tel-Əvivdə Yafa limanı, Haifadakı Bəhai bağları, Ölü dəniz və Masada qalası turistlər üçün əsas görməli yerlərdəndir.
6. Təhsil sistemi
Təhsil sistemi 3 əsas mərhələdən ibarətdir: ibtidai (6 il), orta (6 il) və ali təhsil. Təhsil 3 yaşdan 18 yaşa qədər məcburidir və dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir. Ali təhsil sahəsində İsrailin dünya səviyyəli universitetləri və nüfuzlu ali məktəbləri var.
Ölkənin əsas universitetləri: İsrailin Hebrev Universiteti, Tel-Əviv Universiteti, İsrail Texnologiya İnstitutu, Weizmann Elm İnstitutu, Hayfa Universiteti, Ben-Qurion Universiteti, Bar-İlan Universiteti.
7. Mədəniyyəti
Mədəniyyəti yəhudi ənənələri, Orta Şərq, Avropa və Şimali Afrika təsirlərinin qarışığından formalaşıb. Ölkədə musiqi, teatr və kino sənayesi inkişaf edib. İsrail mətbəxi Yaxın Şərq və Aralıq dənizi mətbəxinin təsiri altındadır, falafel, humus və şakşuka kimi yeməklər məşhurdur. Mədəniyyət həyatında dini bayramlar, festivallar və incəsənət tədbirləri mühüm rol oynayır.