Polşa Respublikası
Paytaxtı: Varşava şəhəri
Sahəsi: 312,696 km²
Əhali sayı: Təxminən 38 milyon (2023)
Etnik tərkibi: Əsas etnik qrup polyaklardır (təxminən 96%). Kiçik miqdarda almanlar, ukraynalılar, belaruslar və digər azsaylı icmalar yaşayır.
Rəsmi dili: Polyak dili
Valyutası: Polşa zlotısı (PLN)
1. Ərazisi (coğrafi mövqeyi)
Mərkəzi Avropada yerləşir, şimaldan Baltik dənizi və Kalininqrad (Rusiya), şərqdən Litva, Belarus, Ukrayna, cənubdan Slovakiya, Çexiya, qərbdən Almaniya ilə həmsərhəddir.
2. Dövlət quruluşu
Parlamentar-prezident respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident Andjey Duda, Baş nazir isə Donald Tuskdur.
3. İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı Mərkəzi Avropanın ən böyük və Avropa İttifaqının (Aİ) altıncı ən böyük iqtisadiyyatıdır. Ölkə bazar iqtisadiyyatı modelinə əsaslanır və sənaye, kənd təsərrüfatı, xidmət sektoru güclü inkişaf edib. Əsas sənaye sahələri avtomobil istehsalı, kimya sənayesi, maşınqayırma, elektronika və İT sektorudur. Polşa kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracında da aparıcı ölkələrdəndir. 2023-cü ildə ÜDM 700 milyard ABŞ dollarına yaxın olub.
4. İqlimi və təbiəti
Ölkə mülayim kontinental iqlimə malikdir. Qışlar soyuq, yaylar isə mülayim və isti keçir. Ölkə ərazisinin böyük hissəsi meşələrlə örtülüb. Vistula və Oder çayları əsas su hövzələridir. Bialovje meşəsi Avropanın ən qədim meşələrindən biridir.
5. Görməli yerləri
Varşava və Krakovun tarixi mərkəzləri (UNESCO siyahısındadır), Vavel qalası, Malbork qəsri, Vieliczka duz mədənləri, Auschvitz-Birkenau muzeyi (İkinci Dünya Müharibəsi tarixini əks etdirir) turistlər üçün maraqlı yerlərdəndir.
6. Təhsil sistemi
Təhsil sistemi dörd əsas pillədən ibarətdir. Məktəbəqədər təhsil (uşaq bağçaları, 3-6 yaş) məcburi deyil, amma geniş yayılıb. İbtidai təhsil (6-14 yaş) 8 illikdir və məcburidir. Orta təhsil (14-19 yaş) lisey, texniki məktəblər və ya peşə məktəblərindən ibarətdir. Liseyi bitirənlər matura imtahanı verərək universitetlərə daxil ola bilərlər. Ali təhsil isə bakalavr (3 il), magistr (2 il) və doktorantura (3-4 il) mərhələlərindən ibarətdir.
Ölkənin əsas universitetləri: Varşava Universiteti, Yagellon Universiteti, Varşava Texnologiya Universiteti, Vroçlav Universiteti, Qdansk Universiteti.
7. Mədəniyyəti
Mədəniyyəti zəngin tarixi irsə malikdir və Avropa mədəniyyətinə böyük töhfələr verib. Polyak ədəbiyyatı, musiqisi, teatrı və kinosu dünyada tanınır. Friderik Şopen musiqidə, Henrik Sienkievicz və Vıslava Şimborska ədəbiyyatda, Andjey Vayda isə kinoda məşhurdur. Polşada katolik dini və ənənəvi bayramlar mədəniyyətə güclü təsir göstərir. Mətbəxi isə pierogi, bigos və żurek kimi yeməklərlə seçilir.