Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

BƏDƏL ərəb.

badal sözü əslində dilimizdə əvəz anlamını ifadə etsə də, bir neçə yaxın mənalarda da işlənir: 1. Əvəz, nəyin isə əvəzi, qarşılığı, dəyişmə; 2. Dəyər, qiymət; 3. Tay bərabər, misal. Bədəl şəxs adı sözün ikinci, dəyər, qiymət mənası ilə əlaqədardır.

Məişətimizdə Bədəl adı ilə yanaşı Əvəz (bax: ad – ƏVƏZ), eləcə də onun təhrif edilmiş Eyvaz (bax: ad – EYVAZ) variantı da mövcuddur. Ərəblərdə olduğu kimi, digər Şərq ölkələrində də Bədəl adını ancaq oğlana verirlər. Bu isə onu göstərir ki, dünyaya gələn oğlan övlad daha dəyərli sayılır, ata özünə əvəz hesab edir, başqa sözlə, nəslin davamçısı hesab edilir. Qədim zamanda ərəb ailəsində ata ərsəyə çatmış oğlunu dostaşnaya göstərərək iftixarla deyərdi: “Bədəlim hazırdır, qulluğunuzdadır”. Ərəblərdə hətta belə bir inanc da olmuşdur ki, əgər ailədə kiçik yaşlı oğlan uşağı öləndən sonra dünyaya yenisi gələrsə, əvvəlki oğulun adının nə olmasından asılı olmayaraq, onu əvvəlki övladın əvəzinə dünyaya gəlmiş kimi qəbul edərək adı Bədəl qoyulmalı idi. Başqa bir inancdan irəli gələn adətləri də maraq doğurur: ailədə xəstə uşaq olanda, xüsusilə də uşağın halı pisləşəndə, Əzrayılı çaşdırmaq məqsədilə guya xəstə uşağın əvəzi olaraq taxtadan və ya gildən müqəvva düzəldib yerə basdırardılar, həmin müqəvvaya “bədəl” deyərdilər. Düşünürdülər ki, Əzrayılı bu yolla azdıracaqlar.