Məsəllər, deyimlər

ZÜMRÜD QUŞU

►Əbədi dirilmənin və xilaskarlığın rəmzi kimi işlədilən ifadə.

İfadə nağıl və dastanlarda haqqında xilaskar kimi bəhs edilən Zümrüd quşunun adından qaynaqlanır.

Bu quş Şәrq xalqlarının folklorunda dara düşmüş insanların vә heyvanların kömәyinә çatan çox güclü vә әfsanәvi bir varlıqdır. Qәdim әsatirlәrә görә, Elbrus dağında yaşayır. Bәzi mәnbәlәrdә bu nәhәng vә әfsanәvi quşa Әnqa (vә ya Ünqa) deyilir. Nisbәtәn sonrakı mәnbәlәrdә Simurq (vә ya Әnqa//Ünqa) quşunun mәskәni Qaf dağı hesab olunmuşdur. Mahmud Kaşğari göstәrir ki, әcәmlәrdә Simurq adlandırılan quşa әrәblәr Әnqa, türklәr isә Toğrul deyirlәr. Toğrul isә bir yabanı quş imiş ki, hәr dәfә min qaz öldürüb birini yeyәrmiş.

Bәzәn obrazlı şәkildә «quşların şahı» da adlandırılan Zümrüd – qədim misirlilərin müqəddəs quşudur. Misir mifologiyasına görə, hər 500 ildən bir Zümrüd quşu Misirə Ra adlı günəş tanrısının məbədinə uçarmış, orada onu yandırarmışlar, lakin o, qırxıncı gündə yenidən külün içindən dirilər və Hindistana uçarmış. Digər əfsanəyə görə, Zümrüd quşu qocalanda özünü tonqalda yandırarmış və külün içindən cavan çıxarmış. Ona görə də sonralar Zümrüd quşu əbədi vaxtın, yeniləşmənin və dirilmənin rəmzi oldu. Roma imperiyası dövründə o, Romanın toxunulmazlıq, xristianlıqda isə Məsihin dirilməsi rəmzi oldu.

Bəzən «Zümrüd quşu» ifadəsi qeyri-adi, müstəsna olan bir şeyi təyin etmək məqamında da işlənir.