Tarix terminləri lüğəti

dövlət bayrağı

Dövlətin parça üzərində bir və ya bir neçə rəngli zolaqdan, fiqurdan ibarət rəsmi simvolu, dövlət suverenliyinin təcəssümü.

D.B.-nın təsviri, bir qayda olaraq, konstitusiya ilə müəyyənləşdirilir. Azərbaycan Respublikasının 1995-ci ildə qəbul olunmuş konstitusiyasına görə, bu ölkənin D.B.-nın bərabər endə üç üfüqi zolağı var. Yuxarı zolaq mavi, orta zolaq qırmızı, aşağı zolaq yaşıl rəngdədir, bayrağın hər iki üzündə qırmızı zolağın ortasında ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir olunub. Bayrağın eninin uzunluğuna nisbəti isə 1:2-yə bərabərdir.

dövlət çevrilişi

Ölkədəki hakimiyyətin qeyri-legitim üsullarla, qüvvədə olan konstitusiyanın və hüquqi normaların pozulması yolu ilə dəyişdirilməsi.

bundestaq

alm. Bundestag – federal məclis

Almaniya Federativ Respublikasının 4 il müddətinə seçilən birpalatalı parlamenti.

dövlət dili

Konkret dövlətdə və ya xüsusi statusa malik müəyyən ərazidə qanunla ən ali hüquqi status almış dil.

D.D., adətən, konstitusiya ilə təsbit olunur. İstisnasız olaraq bütün dövlət strukturlarında bu dildən istifadə edilir.

dövlət himni

bundesver

alm. Bundeswehr – hərfi mənası: federal müdafiə

1956-cı ildən AFR silahlı qüvvələrinin adı.

dövlət idarəetmə forması

dövlət kəndliləri

dövlət sirri

Dövlətin hərbi, xarici-siyasi, iqtisadi, kəşfiyyat, əks-kəşfiyyat və əməliyyat-axtarış fəaliyyəti ilə bağlı olan, dövlət tərəfindən mühafizə edilən, habelə yayılması ölkənin təhlükəsizliyinə ziyan vura bilən məlumatlar.

burakumin

yap. – qəsəbə sakini

dövlətləşmə

draxma

yun. drachme

1. Qədim Yunanıstanda çəki və pul vahidi.

Çəki vahidi olaraq D.-nın göstəricisi müxtəlif şəhər-dövlətlərdə 4–7 q arasında dəyişib. Gümüş sikkə kimi isə o, e.ə. VI əsrdən kəsilməyə başlanıb, çəkisi öncə – 4,25 q, sonra 4,32 q olub.

2. 1883-cü ildən 2002-ci il yanvarın 1-dək Yunanıstanın pul vahidi.

Drakon qanunları

Qədim Yunanıstanın e.ə. 621-ci ildə afinalı Drakon tərəfindən tərtib edilmiş ilk yazılı qanun toplusu.

D.Q. həddindən artıq sərt olduğu üçün əhali onları «qanla yazılmış qanunlar» adlandırıb. Burada təsadüfən adam öldürmüş şəxsin şəhərdən qovulması, bilərəkdən qətl törətmiş şəxsin isə edam edilməsi nəzərdə tutulub. Qanunlar varlıların mənafeyini də gözləyib: zərər çəkmiş tərəfə pul ödənilməsi yolu ilə məsələnin dinc həlli variantı mümkün sayılıb. Eyni zamanda D.Q. qan davasını məhdudlaşdırıb, qatilin özbaşına cəzalandırılmasını qadağan edib. Bu qanunlar, əsasən, Solonun islahatlarına qədər (e.ə. 594-cü ilədək), onların müəyyən müddəaları isə islahatlardan sonra da qüvvədə qalıb. Yiyəlik halında toplu müəllifinin adı yunanca «Drakontos» (Drakontun) kimi səsləndiyi üçün həmin sənədə bəzən «Drakontun qanunları» da deyilir.

Drakont qanunları

duçe

it. Duce – lider, rəhbər

İtaliyada lider və ya rəhbərə verilən titul.

XIX əsrin 60-cı illərində İtaliyanın birləşdirilməsi uğrunda vuruşmuş Cüzeppe Qaribaldini silahdaşları D. adlandırıblar. Lakin o bu titulu qəbul etməyib. 1915-ci ildə İtaliya kralı III Viktor Emmanuel silahlı qüvvələrin baş komandanı kimi özünü D. elan edib. I Dünya müharibəsindən sonra tanınmamış Fiume Respublikasının rəhbəri, məşhur italyan şairi Qabriele d’Annunsio da eyni titulu daşıyıb. Lakin titulun məşhurlaşması İtaliya faşistlərinin lideri B.Mussolininin xidməti sayılır. 1925-ci ildə rəsmən D. titulunu qəbul etdikdən sonra Mussolini onu ömrünün sonuna kimi daşıyıb. Məhz bu səbəbdən – Mussolini və faşizmlə assosiasiya doğurduğu üçün müasir italyan siyasətçiləri həmin termindən istifadə etmir, onu sinonim və əcnəbi dillərdən alınmış sözlərlə əvəzləyirlər.