Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

gizliboyun tısbağalar

lat. cryptodira

Tısbağalar yarımsinfinin dəstəsi.

Dünyada 140 növü 30 cinsdə və 6 fəsildə birləşir. Azərbaycanda 2 fəsiləsini əhatə edən növləri yayılmışdır: şirinsu tısbağaları və quru tısbağaları.

gizliçiçək

lat. crypsis

Taxıllar fəsiləsindən birillik ot bitkisi cinsi. 

Azərbaycanda 1 növü – qamışabənzər  G. yayılmışdır.

gizliqəlsəməlilər

lat. cryptobranchidae

Quyruqlu amfibiyalar dəstəsinin fəsiləsi.

Dünyada 2 cinsi əhatə edən 3 növü– nəhəng salamandrlar,  Çin nəhəng salamandrı və yapon nəhəng salamandrı yayılmışdır. Heç birinə Azərbaycan ərazilərində təsadüf olunmur.

goreşənlər

lat. hyaenidae

Yırtıcılar dəstəsinə aid məməli heyvan fəsiləsi.

İri ağızlı, qısa, şişman baş, arxa ayaqlarının qabaq ayaqlara nisbətən qısa olması G. üçün xarakterik xüsusiyyətlərdir. Tüklü quyruqları uzun və kobuddur. Qalın tüklər boyun və kürək boyunca düzülərək yal əmələ gətirir.

göbələklər

lat. mycetes

Canlılar aləmi.

Yüz minədək növü məlumdur. G. 3 şöbəyə bölünür: həqiqi G., oomisetlər və selikli G. Müasir təsnifata görə 6 sinfə bölünür: xitridiomisetlər, oomisetlər, ziqomisetlər, askomisetlər və ya kisəli göbələklər, moore və deyteromisetlər və ya natamam göbələklər.

gölməc ilbizləri

lat. lymnaea truncatula

Qarınayaqlılar sinfinin ciyərlilər dəstəsinin saplaqgözlülər yarımdəstəsinin qövqəli (çanaqlı) ilbizlər fəsiləsindən heyvan cinsi.

Çanağında 5-6 buruq olur. Azərbaycanın şirin sularında yaşayır. Parazit qurdların aralıq sahibidir.

gönlücələr

Xırda ölçülü yarasalar.

Azərbaycanda 2 növü yayılmışdır.

gönyeyən böcəklər

lat. dermestidae

Sərtqanadlılar dəstəsinin bir fəsiləsi.

Bədəninin uzunluğu 0,2-1,2 sm-dir. Dünyada 800-dək, Azərbaycanda isə 32 növü yayılmışdır. Əsasən dərini, gönü, xalçanı, heyvan kolleksiyalarını və s. yeməklə onlara ziyan vurur.

gördəvər

lat. comarum

Gülçiçəyikimilər fəsiləsindən çoxillik bitki cinsi.

Dünyada 2, Azərbaycanda 1 növü – bataqlıq G.-i yayılmışdır.

görgügülü

lat. dahlia

Mürəkkəbçiçəklilər (astrakimilər) fəsiləsinin boruçiçəklilər yarımfəsiləsindən bitki cinsi.

Növlərinin bir çoxu dekorativ məqsədlə əkilib-becərilir.

görkəmsiz

lat. aphanes

Gülçiçəyikimilər fəsiləsindən birillik və ya ikiillik ot cinsi.

Hündürlüyü növündən asılı olaraq 2-20 sm olur. Azərbaycanda 1 növü – çöl G.-i yayılmışdır.

görmə

Görmə orqanı vasitəsi ilə ətraf aləmin qavranması.

görmə siniri

Kəllə sinirlərinin görmə qıcıqlarını tor qişadan beyinə çatdıran ikinci cütü.

görünən mutasiyalar

Orqanizmin görünən əlamətlərində dəyişkənliyə səbəb olan mutasiyalar.

göy balina

Məməlilər sinfinin kürəkayaqlılar dəstəsinə aid olan növ.

G.B. yer üzündə ən böyük heyvandır. Orta uzunluğu 24 m-ə qədərdir. 1909-cu ildə çəkisi 200 ton olan 33 m 58 sm uzunluqda G.B. təsadüf olunub. G.B. tipik plankton yeyəndir. Dənizin üst qatlarında xərçənglərlə qidalanır. Balıq yemir. G.B. saatda 11 km sürətlə üzür. Hürkən zaman sürəti 33-40 km/saata çatır. G.B. ultrasəs vasitəsilə bir-birinə işarə verir və şikarlarını tapırlar. Adı qırmızı kitaba düşmüşdür.