Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

endoplazmatik şəbəkə

yun. “endo” – daxili, “plazm” – yapılmış, formalaşmış

Hüceyrə daxilində mürəkkəb qırışlar əmələ gətirən və üzərində ribosomlar yerləşən membran sistemi.

Müxtəlif formalı və ölçülü qovuqcuq, kanalcıq, həmçinin sistemli membranlarla əhatə olunmuşdur.

enerji

yun. “energeia” – fəaliyyət

Müxtəlif növ hərəkətlərin ümumi ölçüsü və ya qarşılıqlı təsiri.

Enerjinin bir növü başqasına çevrilə bilər.

entoderma

yun. “entos” – daxili, “derma” – dəri

Çoxhüceyrəli heyvanların embrionunun daxili rüşeym qatı vərəqi.

entral sinir sistemi 

Həzm borusunun divarında olan xüsusi sinir hüceyrələri.

Buraya həmçinin həzm borusunun xaricində yerləşən vegetativ sinir sisteminin simpatik və parasimpatik lifləri daxildir.

eozinofil

yun. “eozin” – rəng, “phileo” – sevirəm

Turş boya ilə rənglənən dənəli leykosit növü.

epidemiya

yun. “epidemia” – yoluxma, xəstəlik

Hər hansı xəstəliyin müəyyən ərazi üçün normadan artıq yayılması.

epidermis

Anatomiyada insan və onurğalı heyvanların dərisinin səthini təşkil edən və çoxqatlı epiteli hüceyrələrindən əmələ gələn qat.

Bitkilərdə E. hüceyrələrinə, kök yumrularında, kökümsovlarda təsadüf olunur.

epikard

Ürəyi xaricdən örtən qişa.

epitel

yun. “epi” – üzərində, səthində; “thele” – məməcik

Dərinin səthini örtən və daxili orqanların boşluğuna səpilən toxuma növü.

Müdafiə və trofik funksiya daşıyır. Endokrin vəzlərin tərkibinə daxildir.

epifiz

yun. “epirhysis” – çıxıntı

Yuxarı beyin artımı.

Daxili sekresiya vəzlərinə aiddir. Bioloji funksiyaları: cinsiyyət orqanlarının endokrin funksiyasına tormozlayıcı təsir göstərir, sutkalıq yuxunun dərinliyi və müddətini artırır, insanın sutkalıq bioritminin yaranmasında iştirak edir; insanda həftəlik, aylıq, mövsümi və illik bioloji ritmlərin tənzimləyir, mərkəzi sinir sisteminin, o cümlədən, simpatik sinir sisteminin funksiyalarına təsir göstərir.

epilepsiya

yun. “epilepsia” – özündəngetmə

Beyin xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq özündəngetmə prosesi.

epipremnum

stsindapsus, potos

Aroidkimilər ailəsinə məxsus dekorativ bitki.

Yabanı halda Sakit okeanın Salamon adalarında bitir. E. həmişə yaşıl qalan, tünd yaşıl rəngli, ürəkşəkilli, uzunluğu 4-15 sm olan yarpaqlardan ibarətdir. E. dekorativ yarpaqlı bitkilərdın sayılır. 10 növü var; növlər bir-birindən yarpaqlarının forma və rənglərinə görə fərqlənir. E. çox təlabkar bitki deyil – hər bir şəraitdə yetişə bilər. Bitkinin hündürlüyü 100-130 sm-ə qədər çatır. Yarıkölgə şəraitdə yaxşı inkişaf edir.

eritrosit

Qırmızı qan kürəcikləri.

İnsanda yaşama müddəti orta hesabla 120 gündür (4 ay). 1 mm³ qanda 5 milyona qədər E. ola bilər. Yetkin forması nüvəsizdir və hemoqlobinə malikdir.

estron

Qadın cinsiyyət hormonu.

Yumurtalıqlarda hazırlanır.

eukariot

yun. “eu” – yaxşı, “karion” – nüvə

Yüksək inkişaf etmiş, formalaşmış nüvəsi olan orqanizmlər.

Göbələklər, bitkilər və heyvanlar E.-lara aiddir.