Coğrafiya terminləri lüğəti

Maqmanın, maqmatik süxurların yaranması ilə bağlı, habelə maqmanın fəaliyyəti nəticəsində baş verən bütün digər proseslərin cəmi.

See also:

• maqmatizm

Maqmanın soyuması və bərkiməsi nəticəsində əmələ gələn süxurlar.

Yer qabığının müəyyən dərinliklərində formalaşan M.S.-a intruziv (qranit, siyenit və s.), Yer səthində lava axınının soyuması prosesində yaranan M.S.-a isə effuziv süxurlar deyilir (bazalt, andezit və s.). Faydalı qazıntı yataqlarının bir çoxu, məsələn, polimetal filiz yataqları M.S.-dan ibarətdir.

See also:

• aplit
• batolit
• diabaz
• kersantit
• kimberlit
• monsonit
• nordmarkit
• obsidian
• piroksenit
• saprolit
• əsasi süxurlar
• qələvi süxurlar
• leykokrat süxurlar
• melanokrat süxurlar
• püskürmə süxurlar
• turş süxurlar

Maqmanın əmələ gəlməsi, sonrakı inkişafı, hərəkəti, bərk süxurlarla qarşılıqlı təsiri və soyuması proseslərinin məcmusu.

M. Yerin geoloji tarixi ilə sıx bağlıdır və onun dərinliklərində davam edən tektonik fəallığın təzahürüdür.

See also:

• maqmatik süxurlar
• maqmatik proseslər

Yerin maqnit sahəsində dəmir yığınları, məsələn, böyük dəmir filizi yataqları olan sahələrdə baş verən kiçik dəyişikliklər.

Bu sahələrdə kompasın maqnitli əqrəbi öz adi vəziyyətindən kənara çıxaraq yana əyilir (məs.: Kursk M.A., Braziliya M.A.).

1. Bax: Yerin maqnit qütbü.

2. Maqnitləşmiş cismin maksimal maqnitləşməyə məruz qalmış, maqnit güc xətlərini bilavasitə kəsən hissəsi.

Maqnit güc xətlərinin cismə daxil olduğu sahə onun şimal M.Q., cisimdən çıxdığı sahə cənub M.Q. adlanır.

Yerin maqnit qütblərini birləşdirən xəyali çevrə.

Kompasın əqrəbi M.M. üzrə yönəlir. M.M. coğrafi meridianla üst-üstə düşmür və ondan maqnit meyil bucağı qədər fərqlənir.

Bax: Yer maqnetizmi.

Bax: Yerin maqnit sahəsi.

Bax: zəlzələnin maqnitudası.

Düzənlik dəniz sahillərinin qabarma və çəkilmə zolağında alçaqboylu həmişəyaşıl ağac və kolluqlardan ibarət cəngəllik.

M.-lar qrupuna 60-dan çox endemik ağac və kol növləri daxildir. Onlar ekvatorial və tropik qurşaqlarda – Mərkəzi Amerika, Afrika, Cənub-Şərqi Asiya, Şimalı Avstraliya və Okeaniya adalarının sahilboyu ərazilərində geniş yayılıb.

See also:

• çaparal
• makvis

Bax: Yerin mantiyası.

Dəniz səviyyəsinin dəyişməsini ölçən və fasiləsiz qeydə alan cihaz.

M.-lar üzgəcli və hidrostatik cihazlara bölünür.

Dəniz, liman və estuarilərdə balıqların, digər heyvan və bitki orqanizmlərinin nəzarət edilən sahələrdə yetişdirilməsi, artırılması.

M. sənayesi ABŞ, Fransa, Filippin, Yaponiya, Hindistan və s. ölkələrdə xüsusi inkişaf edib.

See also:

• akvakultur