Coğrafiya terminləri lüğəti

See also:

• mezofil
• kserofillər

H.-lər, adətən, enli və nazik yarpaqlara malik olur, hidrofitlərə yaxındır.

See also:

• mezofit
• kserofit

H.-in iki növü olur: kondensasiyalı metal H. və tük H.-i. Kondensasiyalı H. havanın bilavasitə şeh nöqtəsini təyin etməyə imkan verir, bir üzü cilalanmış, içərisinə termometr və efir doldurmaq üçün rezin kürəcik yerləşdirilmiş metal qutudan ibarətdir. Tük H.-inin işi insan tükünün rütubətdən asılı olaraq uzanması prinsipinə əsaslanıb; şkalanın üzərindəki əqrəb havanın nisbi rütubətlilik dərəcəsini göstərir.

See also:

• havanın rütubəti

Qruntun və ya mineralın hissəciklərində hərəkət etməyən su.

H.S.-yu ancaq 105-110⁰ qızdırdıqda mineraldan ayırmaq olur.

Adətən, 6 rütubətlilik dərəcəsi müəyyənləşdirilir: “0” – çox quru, 1 – quru, 2 – təzə (azrütubətli), 3 – rütubətli, 4 – nəm, 5 – yaş. H.-ı bir-birindən ayırmaq üçün indikator bitkilərdən istifadə olunur: kserofitlər – “0” və 1, mezofitlər – 2 və 3, hiqrofitlər – 4 və 5-ci rütubətlilik dərəcəsinə malik sahələr üçün səciyyəvidir.

Bax: suyun duzluluğu.

Litosferin yaşayış üçün əlverişli olmayan qatı.

See also:

• litobiosfer

H.-da yaşıl bitki yoxdur, çünki ora, demək olar ki, atmosfer oksigeni çatmır. Bununla bələ, H.-da qışda temperatur müsbət olduğundan o, su hövzəsinin üst qatında yaşayan orqanizmlər üçün özünəməxsus müvəqqəti sığınacaq rolu oynayır.

See also:

• episentr

Bax: Dördüncü dövr.

Paleozoy erası ərzində və Mezozoyun əvvəlində Cənub yarımkürəsində böyük quru sahəsi.

H.-nın təxminən 750-510 mln. il əvvəl yarandığı, sonradan Pangeya supermaterikinin tərkibinə daxil olduğu və Mezozoy erasının əvvəlində (təxminən 200-180 mln. il qabaq) yenidən ondan ayrıldığı güman edilir. Növbəti tarixi mərhələdə H. Cənubi Amerika, Afrika, Avstraliya, Antarktida və qismən Asiya (Ərəbistan, Hindistan yarımadaları) qitələrinə bölünüb. H. termini 1885-ci ildə Avstriya geoloqu Eduard Züss tərəfindən təklif olunub.

See also:

• Lavrasiya

1. Təqribən stratiqrafik zonaya müvafiq yerli stratiqrafik bölgü.

Müəyyən üzvi qalıqlar kompleksi ilə xarakterizə olunan müxtəlif litoloji tərkibli eyniyaşlı süxurları əhatə edir.

2. Bax: üfüq.

Eyni mütləq hündürlüyə malik nöqtələri birləşdirən xətt.

H.-lar planda, xəritədə, qlobusda, digər coğrafi təsvir vasitələrində əks etdirilə bilər. H.-ların sıxlığı ərazinin relyefinin dik, seyrəkliyi isə hamar, az meyilli olduğunu göstərir.

See also:

• berqştrix

Bax: üfüqi diferensiasiya.

Bax: üfüqi sirkulyasiya.