Lüğət seçin
Tarix terminləri lüğəti
xaqan
orx.-yen. kayan, türk. kağan, monq. xaan
Erkən orta əsrlərdə qədim türk xalqlarında dövlət başçısının titulu.
Ehtimala görə, X. (kağan) sözü böyük, ulu xan anlamını verən “kağa xan” kəlməsindən yaranıb. Bu termin farsca “şahənşah” (şahlar şahı) və latınca “imperator” məfhumlarının türk dillərindəki sinonimi sayıla bilər. Ona ilk dəfə 312-ci ildə Çin salnamələrində rast gəlinir. X. titulunu əvvəlcə jujanların başçıları daşıyıblar, VI əsrin ortalarından isə Türk xaqanlığının hökmdarları qəbul ediblər. Sonradan həmin termin Türk xaqanlığı ilə genetik bağlılığı olan digər xalqlar və dövlətlərə (avarlar, Yenisey qırğızları, peçeneqlər, xəzərlər və d.) keçib. Monqol imperiyasında ali süzeren X. titulunu daşıyıb, ondan asılı hökmdarlar isə xan adlandırılıblar. VIII əsrin sonu – IX əsrin əvvəlindən XII əsrin axırınadək Kiyev knyazları da X. titulunu daşıyıblar.
Həmçinin bax:
Tarix terminləri lüğəti