Çili Respublikası

Cənubi Amerikanın qərb sahillərində, Sakit Okeanın sahilində yerləşir. Qonşuları Argentina, Boliviya və Perudur.

Prezident respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident Qabriel Borikdir.

İqtisadiyyatı Cənubi Amerikanın ən sabit və inkişaf etmiş iqtisadi sistemlərindən biridir. Ölkə dünyanın ən böyük mis istehsalçısıdır və bu sahə onun əsas ixrac sektorudur. Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatı (üzüm, şərab istehsalı), balıqçılıq, meşəçilik və turizm də mühüm iqtisadi sahələrdəndir.

İqlimi çox müxtəlifdir. Şimalda dünyanın ən quraq bölgələrindən biri olan Atakama səhrası yerləşir. Mərkəzdə mülayim Aralıq dənizi iqlimi hakimdir və kənd təsərrüfatı üçün əlverişlidir. Cənubda isə soyuq və yağışlı iqlim mövcuddur, burada buzlaqlar və sıx meşələr geniş yayılmışdır. Ölkənin təbiəti And dağları, vulkanlar, göllər və Sakit Okean sahilləri ilə zəngindir.

Atakama səhrası, Moai heykəlləri ilə məşhur olan Pasxa Adası, Valparaiso şəhəri, Torres del Paine Milli Parkı mühüm yerlərdəndir.

Təhsil sistemi üç əsas mərhələdən ibarətdir. İbtidai təhsil məcburi və pulsuzdur. Uşaqlar 6 yaşından başlayaraq 8 il davam edən ilkin təhsil alırlar. Orta təhsil 4 il davam edir. Ali təhsil isə universitetlər, texniki institutlar və peşə məktəbləri vasitəsilə təqdim olunur və ölkə ali təhsil sahəsində yüksək səviyyəli təhsil müəssisələri ilə tanınır.

Ölkənin əsas universitetləri: Çili Universiteti (Çilinin ən qədim və nüfuzlu ali təhsil ocaqlarından biridir), Pontifik Katolik Universiteti, Santyaqo Universiteti, Valparaiso Katolik Universiteti, Federiko Santa Mariya Texniki Universiteti.

Mədəniyyəti ispan kolonial təsirləri ilə yerli mapuçe xalqının zəngin ənənələrinin birləşməsindən ibarətdir. Musiqi və poeziya mədəniyyətində xüsusi yer tutur. Nobel mükafatı laureatları Pablo Neruda və Qabriela Mistral Çilinin dünya miqyasında tanınan şairləridir. Çili xalqı rəqsləri, xüsusən də milli rəqs olan "cueca" ilə məşhurdur. Folklor, ədəbiyyat və mətbəxi ölkənin mədəni sərvətinə əhəmiyyətli töhfə verir. Mətbəxi əsasən dəniz məhsulları, qarğıdalı və ət yeməklərinə əsaslanır.