Monqolustan
Paytaxtı: Ulan-Bator şəhəri
Sahəsi: Təxminən 1,564,116 km²
Əhali sayı: Təxminən 3.4 milyon (2024)
Etnik tərkibi: Əsas etnik qrup monqollar (təxminən 95%), qalan hissəni kazaxlar, tıvalar və digər azlıqlar təşkil edir.
Rəsmi dili: Monqol dili
Valyutası: Monqol tüqriki (MNT)
1. Ərazisi (coğrafi mövqeyi)
Mərkəzi Asiyada yerləşir, şimalda Rusiya, cənubda, şərqdə və qərbdə Çin ilə həmsərhəddir.
2. Dövlət quruluşu
Parlament respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il üçün) prezident Uxnagiin Xurelsux, Baş nazir isə Luvsannamsrain Oyun-Erdenedir. Prezident dövlət başçısıdır, əsasən simvolik rol oynayır. Baş nazir isə hökumətə rəhbərlik edir və icraedici hakimiyyətin başçısıdır.
3. İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı əsasən mədənçilik, heyvandarlıq və kənd təsərrüfatına əsaslanır. Ölkə mis, kömür, qızıl və nadir metallar kimi təbii ehtiyatlarla zəngindir. İxracının böyük hissəsini Çin və digər Asiya ölkələrinə satılan mədən məhsulları təşkil edir. Heyvandarlıq və köçəri həyat tərzi iqtisadiyyatda mühüm rol oynayır, xüsusilə kaşmir yunu və ət istehsalı geniş yayılıb. Son illərdə turizm və tikinti sektoru da inkişaf edir.
4. İqlimi və təbiəti
Ölkə kontinental iqlimə malikdir, qışı çox soyuq, yayı isə isti və quraq keçir. Ölkənin böyük hissəsini çöllər, yarımsəhralar və dağlar təşkil edir. Qobi səhrası burada yerləşir. Orta illik yağıntı azdır, əsasən yaz və yay aylarında düşür.
5. Görməli yerləri
Xövsgöl gölü, Qobi səhrası, Erdene Zuu monastırı, Çingiz Xan heykəli kompleksi və Orxon vadisi (UNESCO-nun dünya irsi siyahısına daxildir) turistlər üçün maraqlı yerlərdəndir.
6. Təhsil sistemi
Təhsil sistemi ibtidai, orta və ali təhsildən ibarətdir. İbtidai və orta təhsil məcburidir və 12 il davam edir. Dövlət və özəl universitetlər mövcuddur, əsas ali təhsil müəssisəsi Monqol Milli Universitetidir. Təhsil sahəsində islahatlar aparılır, lakin ucqar bölgələrdə infrastruktur problemləri qalmaqdadır.
Ölkənin əsas universitetləri: Monqolustan Milli Universiteti, Monqol Dövlət Universiteti, Monqol Tibb Universiteti, Monqol Dövlət Kənd Təsərrüfatı Universiteti, Ulan-Bator Universiteti.
7. Mədəniyyəti
Mədəniyyəti köçəri həyat tərzi, ənənəvi musiqi, döyüş sənətləri və buddizmlə bağlı dərin köklərə malikdir. Naadam festivalı (güləş, at yarışları, oxçuluq), boğazla oxuma (xöömi) və morin xuur (at başlı skripka) ölkənin musiqi ənənələrini təmsil edir. Monqollar ger (yurta) adlı çadırlarda yaşama ənənəsini qoruyurlar. Mətbəx əsasən ət və süd məhsullarına əsaslanır. Çingiz Xan irsi Monqol kimliyinin mühüm hissəsidir.