Словари
Coğrafiya terminləri lüğəti
çay
Quruda özünün əmələ gətirdiyi təbii yataqla daimi, yaxud ilin müəyyən hissəsi hərəkət edən su axını.
Ç.-lar uzunluğu, dərəsinin eni, düşməsi, meyilliyi, axımı, hövzəsinin sahəsi, suyun kimyəvi tərkibi və s. göstəriciləri üzrə səciyyələndirilir. Məsələn, hövzələrinin sahəsinə görə onlar kiçik, orta və böyük Ç.-lara, axdıqları yerin relyefinə görə dağ və düzənlik Ç.-larına bölünür. Ç.-lar yerüstü və yeraltı sularla qidalanır, başlanğıclarını dağ buzlaqlarından, bataqlıqlardan, bulaqlardan götürür və əksər hallarda mənsəbində daha böyük su hövzələrinə qarışır. Lakin bəzən sonda Ç.-lar özləri bataqlıq yaradır, yaxud quruyur. Məsələn, mənbəyi Əfqanıstanda olan Harirud çayı 1100 kilometrdan artıq yol keçdikdən sonra Qaraqum səhrasında itir. Planetin ən uzun Ç.-larına Nil, Amazon, Missisipi, Yansızı, Ob və s. aiddir. Azərbaycanda axan ən uzun Ç. mənbəyini Türkiyədən götürən Kür çayıdır.
Həmçinin bax:
Coğrafiya terminləri lüğəti