Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

obyektiv

lat. “obyektum” – əşya

Mikroskopda tubusun aşağı hissəsində yerləşən hissə.

Bir neçə böyüdücü şüşədən ibarətdir.

oxuyan cırcırama

Bərabərqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

İsti yay günlərində ağacların gövdəsində və kolların üstündə oturur və bütün günü cırıldayır.

oxuyan sisək

Düzqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

Qanadları üst tərəfdən damarlarla xanalara bölünmüşdür. Qarıncığın axırında nizəyəoxşar yumurtaqoyanı vardır. Bığcığı uzundur. Erkəkləri gecələr oxuyur. Düzənlik və səhrada yaşayır.

okulyar

lat. “okulus” – göz

Mikroskopda tubusun gözlə baxılan yuxarı hissəsi.

Çərçivə və iki böyüdücü şüşədən ibarətdir.

ondatra

Məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinə aid olan növ.

Xarici quruluşuna görə siçovula bənzəyir. Böyük O.-ların çəkisi 1,8 kq-a çatır. Bədəninin uzunluğu 23-36 sm-ə, quyruğu isə 18-28 sm-ə qədərdir. Şimali Amerikada, Meksikada, Avrasiyada geniş yayılmışdır.

onkotik

Qan plazması zülallarının yaratdığı təzyiq.

ontogenez

yun. “ontos” – varlıq, “genezis” – doğulma

Çoxhüceyrəli orqanizmlərin fərdlərinin doğulduqdan (yarandıqdan) ölənə qədər olan fərdi inkişafı.

O. yumurtanın mayalanma anından başlayır.

oranjeriya

Bitki yetişdirmək üçün şüşəbənd.

Şüşə və plastikadan quraşdırılır.

oranqutan

Məməlilər sinfinin primatlar dəstəsindən meymun növü.

O.-lar böyük heyvanlardır. Erkəklərin boyu 1,5 m-ə, çəkisi 50-90, bəzən 100 kq-a çatır. Başı böyükdür. Yeni doğulmuş O.-ın çəkisi 1,5-2 kq olur. 3-4 yaşına qədər ana südü ilə qidalanır. O.-lar 30 il və bəzən də bir az çox ömür sürürlər.

orqan

İnsan, heyvan və bitki orqanizminin hər hansı bir funksiyasını yerinə yetirən hissəsi.

orqanizm

lat. “orqanismus” – canlı varlıq

Sərbəst fəaliyyət göstərən canlı varlıqlar.

orqanoidlər

Müəyyən fuksiyaları yerinə yetirən hüceyrə strukturları.

O.-ə mitoxondrilər, Holci kompleksi, endoplazmatik şəbəkə, sentrosomlar, lizosomlar, ribosomlar, plastidlər və s. aiddir.

orobanş

Parazit bitki növü.

Zoğları 50 sm-ə qədərdir. Toxumları çox kiçikdir. 8-12 ilə qədər ömür sürür.

orta asiya kobrası

Dağlıq ərazilərin çay vadilərində və dərələrdə təsadüf olunan ilan növü.

İnsanlara yaxın olan yerlərdə – xarabalıqlarda, qəbristanlıqda, suvarılan torpaqların arxları boyu, həmçinin kəndlərdə məskunlaşırlar. Bu ilan heç bir yerdə çoxlu sayda olmur. Hətta ən əlverişli yerlərdə, gün ərzində 2-3 ilan təsadüf edilir. Onların yemi suda-quruda yaşayanlar, quş yumurtaları və kiçik gəmiricilərdir. O.A.K.-nın zəhəri çox güclüdür. Dişləmə zamanı digər canlılara neyrotoksik təsir göstərir və bir müddətdən sonra tənəffüs mərkəzinin iflici nəticəsində canlı məhv olur.

orta asiya tısbağası

Çöl tısbağası adı ilə də tanınan tısbağa növü.

Qını hündür olmayıb, dəyirmidir, sarıya çalan qonur rəngdədir. Ölçüsü 20 sm-dən çox deyil. Dişilər erkəklərdən böyükdür. Qabaq ayaqlarında 4 barmaq var. Bu tısbağalar Qazaxıstanın cənub rayonlarında, Orta Asiyanın bütün düzənliklərində, Şimali-şərqi İranda, Əfqanıstanda, Hindistanın şimal-qərbində və Pakistanda geniş yayılmışdır. O.A.T. gec boy atır və ömrünün 10-cu ilində yetkinləşir.