Liviya Dövləti

Liviya Şimali Afrikada yerləşir. Şimalda Aralıq dənizi, şərqdə Misir və Sudan, cənubda Çad və Niger, qərbdə isə Əlcəzair və Tunis ilə həmsərhəddir.

Liviya unitar dövlətdir və keçid hökuməti tərəfindən idarə olunur. Hazırda (2025-ci il) hakimiyyət parçalanmış vəziyyətdədir və ölkə iki əsas hakimiyyət mərkəzi tərəfindən idarə olunur: Trablusda yerləşən Liviya Milli Birlik Hökuməti BMT tərəfindən tanınır və Baş nazir Əbdülhəmid Dbeibə tərəfindən idarə olunur. Şərqi Liviyada yerləşən Hökumət isə Tobruk şəhərində yerləşən Liviya Nümayəndələr Palatası və onun dəstəklədiyi Fəthi Bəşaqa hökuməti tərəfindən idarə olunur.

İqtisadiyyatı əsasən neft və qaz sənayesinə əsaslanır. Ölkənin gəlirlərinin böyük hissəsi neft ixracından əldə olunur və Liviya Afrika qitəsində ən böyük neft ehtiyatlarına sahibdir. Neft və qaz sektoru ÜDM-in və dövlət gəlirlərinin əsas hissəsini təşkil edir. Daxili infrastruktur zəif inkişaf edib, qeyri-neft sektoru isə kifayət qədər inkişaf etməyib. Ərzaq və sənaye malları əsasən idxal edilir.

İqlimi əsasən Aralıq dənizi və səhralıq iqlimlərindən ibarətdir. Sahil bölgələrində qışlar yumşaq və nisbətən rütubətli, yaylar isə isti və quraq keçir. Daxili bölgələrdə Liviya səhrası yerləşir və burada gündüzlər hava çox isti, gecələr isə kəskin soyuq olur. Ölkənin bitki örtüyü azdır, əsasən səhra bitkiləri və Aralıq dənizi sahillərində zeytun, xurma ağacları yayılmışdır.

Liviyada Qədim Roma və Yunan mədəniyyətindən qalan Leptis Maqnaya və Sabrata kimi tarixi şəhərlər,Tripoli şəhərindəki Əl-Hamidiyeh məscidi və Aralıq dənizi sahillərindəki gözəl çimərliklər turistlərin maraq göstərdiyi yerlərdəndir.

Təhsil sistemi dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir və pulsuzdur. Məktəbəqədər, ibtidai, orta və ali təhsil pillələrindən ibarətdir. Təhsil əsasən ərəb dilində aparılır. Ölkədə bir neçə universitet və texniki institut fəaliyyət göstərir. Lakin uzun illər davam edən daxili münaqişələr təhsil sisteminə ciddi təsir edib, məktəblərin və universitetlərin fəaliyyətində fasilələr yaranıb.

Ölkənin əsas universitetləri: Tripoli Universiteti, Bəngazi Universiteti, Misurata Universiteti, Sebha Universiteti, Əl-Mərqab Universiteti, Sirte Universiteti.

Mədəniyyəti ərəb və bərbər ənənələrinin qarışığıdır. Musiqi və rəqslər folklorun əsas hissəsidir, xüsusilə də bərbər və Tuareg icmalarına məxsus melodiyalar məşhurdur. Milli geyimlər arasında kişilər üçün "jalabiya" və "burnus", qadınlar üçün isə rəngarəng paltarlar populyardır. Ənənəvi yeməklərdən kus-kus, bazin və şorba geniş yayılıb. Liviya poeziya və şifahi ədəbiyyat baxımından da zəngindir. Bayramlar əsasən İslam dini ilə bağlıdır, ən önəmliləri Ramazan və Qurban bayramlarıdır.