yun. thema
VII–XII əsrlərdə Bizans imperiyasında hərbi-inzibati dairə.
F. termininin etimologiyası dəqiq müəyyənləşməyib. Bəzi tədqiqatçılar onun xəzərlərin “tümən/tümen” (orta əsrlərdə türk və monqol qoşununda 10 min atlını özündə birləşdirən əsas taktiki vahid) sözündən yarandığını bildirir. Lakin əksəriyyətin fikrincə, termin yunan sözü “thesis”-dən (məntəqə) əmələ gəlib. VII əsrin ortalarında, Bizans ərazilərinin bir hissəsinin ərəblərin əlinə keçməsindən dərhal sonra yaranmış F.-nın başında məhkəmə, xəzinə işlərinə baxan, hərbi hakimiyyəti həyata keçirən strateq durub. IX–X əsrlərdə çiçəklənmə dövrünü yaşayan F.-lar XIII əsrdə əhəmiyyətini itirərək sıradan çıxıb.
Tarix terminləri lüğəti