ər. mürid – tərəfdar, ardıcıl
Əsası XII əsrdə qoyulmuş və XIV əsrdə Bəhaəddin Nəqşibəndi tərəfindən təkmilləşdirilmiş sufilik cərəyanı.
Axirət dünyasında insanların Allah qarşısında bərabərliyi ideyası, yoxsulluğun kultu, tərki-dünyalıq, özünüinkara çağırış və s. M. təliminin əsasında dayanır. Hər bir M. tərəfdarı (mürid) öz iradəsini tamamilə Allaha və müəlliminə – mürşidinə (şeyxinə) tabe etdirib, onun bütün göstərişlərini qeyd-şərtsiz yerinə yetirib. M. Asiya və Afrikada islamın yayılmasında mühüm rol oynayıb. Cihad ideyası bu təlimin vacib prinsiplərindən olub. Həmin səbəbdən M. XIX əsrdə Qafqazda ruslara qarşı milli azadlıq hərəkatının ideoloji bazasına çevrilib. “İslamın kafirlərdən xilası” şüarı altında gedən bu hərəkat cihad ideyasından fəal şəkildə yararlanıb. Hərəkatın ən görkəmli liderlərindən biri – Şeyx Şamil teokratik dövlət (imamət, imamlıq) tərəfdarı olub.
Tarix terminləri lüğəti