Dictionaries
Tarix terminləri lüğəti
tiyul
Orta əsrlərdə bəzi Yaxın Şərq ölkələrində, o cümlədən Türkiyə, İran, Orta Asiya və Azərbaycanda mövcud olmuş şərti torpaq sahibliyi.
Belə torpaq sahibliyi XV–XIX əsrlərdə geniş yayılıb. T. torpaqlarından toplanan məhsulun 1/5 – 1/10 hissəsi xəzinəyə ödənilib. Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından sonra çarın 1846-cı ildə verdiyi fərmanla T. torpaq sahibliyi irsi elan olunub.
See also:
Tarix terminləri lüğətitoxa
Torpağı yumşaltmaq və alaqlamaq üçün istifadə edilən kənd təsərrüfatı aləti.
Neolit dövründə meydana gələn T. işlək hissə və ağac dəstəkdən ibarətdir. Toxa əkinçiliyi dövründə o, əsas şum aləti olub, lakin xış və kotanın meydana çıxması ilə əkinçilikdə yardımçı alətə çevrilib. Afrika və Cənub-Şərqi Asiyanın bəzi tayfa və xalqlarının təsərrüfatında T. indi də mühüm yer tutur.
Tarix terminləri lüğətitoxa əkinçiliyi
Əkinçiliyin ən qədim forması.
T.Ə. sümük, daş, ağac və s.-dən hazırlanmış toxalardan istifadəyə əsaslanıb. Bu zaman bütün işlər əl ilə görülüb. Neolit dövründə meydana gəlmiş T.Ə.-nin qalıqlarına hazırda sosial-iqtisadi inkişafda geri qalmış bəzi tayfalarda rast gəlmək olar. Arxeoloji qazıntılar e.ə. III minillikdə Azərbaycanda T.Ə.-nin yaxşı inkişaf etdiyini göstərir. Erkən Tunc dövründə (e.ə. IV minilliyin sonu – III minilliyin əvvəli) T.Ə. xış əkinçiliyi ilə əvəzlənib.
Tarix terminləri lüğətitomahavk
alqon. temah – kəsmək
Şimal-Şərqi Amerika hindularında cilalanmış daşdan düzəldilmiş və ağac dəstəyi olan döyüş baltası; silah növü.
Avropa müstəmləkəçilərinin gəlişindən sonra – XVI–XVIII əsrlərdə daş T.-lar mis və dəmirdən hazırlanmış T.-larla əvəzlənib. Onların dəstəyi quş lələkləri, şəkillər və piktoqrafik işarələrlə bəzədilib. Hinduların hərbi mərasimlərində T. simvolik əhəmiyyət kəsb edib, məs.: qırmızı rənglənmiş T. müharibə elan olunması və ya hərbi ittifaqa çağırış anlamı verib. “T.-ı dəfn etmək” ifadəsi isə sülh bağlandığını bildirib.
Tarix terminləri lüğətitoponimika
yun. topos – yer + onyma – ad
Coğrafi adları, onların mənasını, quruluşunu, mənşəyini və yayılma arealını öyrənən elm sahəsi.
T. onomastikanın tərkib hissəsidir. Tarix, etnoqrafiya və coğrafiya elmləri ilə sıx əlaqədə inkişaf edən T. xalqların keçmişinin, onların yaşadıqları ərazilərin, etnogenezində iştirak etmiş qədim tayfaların, habelə ölkələrin siyasi və etnik sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə yardım göstərir.
Tarix terminləri lüğətitoppuz
Dəstədən və başlıqdan ibarət qədim silah növü.
Başlığı daş olan T.-lar Neolit dövründə, metal T.-lar isə Tunc dövründə meydana gəlib. Bu silahın dəstəyinin uzunluğu 0,5-0,8 m olub. T. qədim Şərq üçün daha səciyyəvidir, lakin orta əsrlərdə də ondan Şərq ölkələrində geniş istifadə edilib. Qərbi Avropada isə bu silah XIII əsrdən yayılıb. Bir çox tayfa və xalqlarda T. hakimiyyət rəmzi kimi də işlədilib; məs.: XIX əsrədək o, türk paşalarının, eləcə də Polşa, Ukrayna getmanlarının hakimiyyət və ləyaqət simvolu olub. Arxeoloji qazıntılar zamanı Azərbaycan ərazisində e.ə. III minilliyə aid T.-lar aşkarlanıb.
Tarix terminləri lüğətiTövrat
ivr. – hərfi mənası: qanun, təlim
1. Geniş mənada: iudaizm dininin ənənəvi qanunlar məcmusu.
2. Məhdud mənada: Bibliyanın ilk beş kitabı.
Varlıq, Axirət, Ruhani (Levit), Rəqəm və İkinci qanun kitablarından ibarət olan T. Əhdi-ətiqin tərkib hissəsi sayılır. T.-ın əsas hissəsi e.ə. IX–VII əsrlərdə formalaşıb. İkinci qanun kitabı isə e.ə. 622-ci ildə İudeya çarı İosiya zamanında tərtib olunub. T.-ın son redaktəsi və sistemləşdirilməsi prosesi e.ə. V əsrdə dini-siyasi islahatçı Ezra tərəfindən həyata keçirilib.
Tarix terminləri lüğəti