Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

fizioqnomika

İnsanın əhvalını üzünün ifadəsi və bədəninin hərəkəti ilə təyin etmə üsulu.

fizostiqma

lat. physostigma

İkiləpəlilər sinfinin paxlakimilər fəsiləsindən bitki cinsi.

Nümayəndələri otlar və ya lianlardır. Azərbaycanda təsadüf  olunmur. Dünyada isə bir neçə növü yayılmışdır. Məsələn, zəhərli F., kalabar paxlası və s. Vətəni tropik Afrika və Madaqaskar adası hesab olunur.

flagelloz

lat. “flagellum” – qamçı

İbtidailərdən olan qamçılıların törətdiyi bitki xəstəliyi.

flaminqo

lat. phoenicopteri

Quşlar sinfinin dəstələrindən biri.

Bədəninin uzunluğu 100-120 sm-ə, çəkisi 3,1-4,3 kq-a çatan su quşlarıdır. Cənub-Qərbi Avropa, Asiya, Afrika, Mərkəzi və Cənubi Amerikada yaşayan 6 növü məlumdur. 1 fəsiləni və 3 cinsi əhatə edir. Azərbaycanda Qızılağac körfəzində bir növü (Avropa qızılqazı).

flebit

yun. “phleps”, “phlebos” – vena

Vena damarları divarının iltihabı.

fleqmona

yun. “phlegmone” – hərarət, iltibah

Piy hüceyrələrinin kəskin irinli iltihabı.

floema

yun. “plois” – qabıq

Ağac bitkilərində gövdənin damarlı-lifli boruları.

Əsasən üzvi maddələrin hərəkətini təmin edir.

flüoroz

lat. “gluorum” – flüor

Orqanizmdə flüor elementinin normadan artıq olması zamanı yaranan xəstəlik.

flora

lat. “flora” – çiçək, bahar ilahəsi

Müəyyən ərazidə yaşayan və əksəriyyəti bitkilərdən ibarət olan taksonların cəmi.

F.-ya ümumilikdə bitki növlərinin, mikroorqanizmlərin və göbələklərin müəyyən vilayət, zona, rayon, bitki tipi, formasiyası və ya biosenoz daxilində onların müasir təbii şəraiti və geoloji keçmişi ilə bağlı tarixən təşəkkül tapmış məcmusu aiddir.

formalı elementlər

Qanın tərkibində müxtəlif funksiyalar yerinə yetirən hissəciklər.

F.E.-ə qan hüceyrələri – eritrosit, leykosit və qanın hüceyrəvi quruluşu olmayan lövhəcikləri aiddir.

fotosintez

yun. “photos” – işıq; “synthesis” – birləşmə

Yaşıl bitkilərdə işıq enerjisinin kimyəvi rabitələr enerjisinə çevrilməsi prosesi.

Bu zaman işığın təsiri və xlorofilin iştirakı ilə qeyri-üzvi maddələrdən (karbon qazı və su) üzvi maddələrin (qlükoza) əmələ gəlir. Prosesin getmə mexanizmi haqqında ilk dəfə akademik Kliment Arkadiyeviç Timiryazev özünün “Xlorofil, günəş və həyat” əsərində məlumat vermişdir. F. mürəkkəb biokimyəvi-fizioloji proses olub 2 fazada baş verir: işıq fazası və qaranlıq fazası. Birinci fazada F.-in əlavə məhsulu olan oksigen qazı, ikinci mərhələdə isə F.-in əsas məhsulu olan qlükoza (C₆H₁₂O₆) əmələ gəlir.

fraqment

Xromosomun sentromeri olmayan, yaxud sentromeri olan qırılmış hissəsi.

funksiya

lat. “functio” – icra etmək

Bitki və ya heyvan orqanizmlərinin, onun toxuma və hüceyrələrinin spesifik fəaliyyəti.

foli turşusu

Bc vitamini.

follikulin

Qadın cinsiyyət hormonu.

Yumurtalıqlarda hazırlanır.