Coğrafiya terminləri lüğəti

Plagioklaz qrupuna aid ağ rəngli mineral.

Sinqoniyası triklinikdir. Kristalları, əsasən, lövhəli, bəzən dənəlidir. Şüşə parıltılıdır. Turş və qələvi maqmatik süxurlar, peqmatitlər üçün xarakter mineraldır.

Porfir quruluşlu paleotip effuziv süxur.

Fenokristalları və əsas kütləsi, əsasən albitdən, qismən rəngli minerallardan ibarət olur. Tərkibində kvars olduqda kvarslı A. adlanır. A. açıq boz rənglidir.

Çökmə qırıntı süxur.

Dənələri (0,01-0,1 mm) gil dənələrindən iri, qum dənələrindən kiçikdir. A. neft və qazın kollektor süxurlarındandır.

Tərkibi kobaltla zəngin olan mineral.

Sinqoniyası rombikdir. Rəngi çəhrayımtıl, göyümtül olur. Metal parıltılıdır. Hidrotermal mənşəlidir. Kobalt metalı, davamlı göy və yaşıl rənglər, xüsusi poladlar istehsalında işlədilir.

Qranatlar qrupuna aid kubik sinqoniyalı mineral.

Rəngi qırmızı, qonuru-qırmızı, qara olur. Kontakt-metasomatik mənşəlidir. Alüminium və dəmirlə zəngin süxurların metamorfizmləşməsindən əmələ gəlir. Abraziv material və qiymətli daş kimi istifadə edilir.

Qranatlar qrupuna aid mineral.

Rəngi sarı, qonur, qonuru-qırmızı, qara və s. olur. Abraziv materialdır. Saf növləri bəzək daşı kimi işlədilir.

Mineral; kvarsın bənövşəyi növü.

A. peqmatitlərdə, kvars damarlarında tapılır. Ən yaxşı nümunələri bəzək daşı kimi işlədilir.

Plagioklaz qrupuna aid süxur əmələ gətirən mineral.

Tərkibində 30-50% anortit molekulu var. Sinqoniyası triklinikdir. Dənəli aqreqatlar, nadir hallarda kristal formada tapılır. Ağ və bozumtul rəngdə olur. Şüşə parıltılıdır. Maqmatik, xüsusilə orta maqmatik süxurlar (andezit, diorit və s.) üçün xarakterikdir.

Plagioklazlar qrupuna aid triklinik sinqoniyalı mineral.

Kristalları prizmatik, lövhəvidir. Rəngsiz, ağ, bozumtul, sarımtıl və s. olur. Şüşə parıltılıdır. Əsasi və ultraəsasi maqmatik süxurları (bazalt, qabbro və s.) əmələ gətirən mühüm minerallardandır. Xalis A. az tapılır.

Piroksenlər qrupuna aid süxur əmələ gətirən mineral.

Sinqoniyası monoklinikdir. Kristalları qısa sütunvarı, lövhəvidir. Rəngi qara, yaşılı qara, nadir hallarda tünd yaşıl və qonur olur. Şüşə parıltılıdır.

Sulfatlar qrupuna aid triqonal sinqoniyalı mineral; zəy daşı.

Kristallarına az təsadüf edilir. Adətən xırdadənəli, bəzən lifli aqreqatlar şəklində tapılır. Rəngi bozumtul, sarımtıl və ya qırmızımtıl ağdır. Şüşə parıltılıdır.

Süxur əmələ gətirən mineral qrupu; silisium 4-oksidin alüminiumla zəngin birləşmələri.

A.-ı silikatlar sinfindən 1891-ci ildə akademik V.İ.Vernadski ayırmışdır. A. adi silikatlardan tərkiblərində alüminiumun olması və açıq rəngləri ilə fərqlənir.

Həmçinin bax:

• çölşpatları
• feldşpatidlər
• hidromikalar
• xloritlər
• mikalar
• sillimanit
• zeolitlər

Qələvi çölşpatlarından (ortoklaz, albit və s.) və kvarsdan ibarət qranit qrupuna aid ultraturş maqmatik süxur.

Kristallik-dənəli və porfir quruluşludur. Rəngi açıq-qəhvəyi və bozdur. Tərkibində rəngli mineralların olmaması ilə qranitdən fərqlənir.

Əsasən, amfibollar və plagioklazlardan ibarət metamorfik süxur.

A. əsasi və orta maqmatik süxurların, qismən çökmə süxurların dəyişməsindən əmələ gəlir. Qara rəngli növləri məmulat daşı və üzlük material kimi işlədilir.