Albaniya Respublikası

Albaniya Cənub-Şərqi Avropada, Balkan yarımadasının cənub-qərbində yerləşir. Şimaldan Monteneqro, şimal-şərqdən Kosovo, şərqdən Şimali Makedoniya, cənubdan Yunanıstan və qərbdən Adriatik və İon dənizləri ilə əhatələnmişdir.

Parlament respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident Bajram Begaj, Baş nazir isə Edi Ramadır. Prezident dövlət başçısıdır, əsasən simvolik rol oynayır, Baş nazir isə hökümətə rəhbərlik edir və icraedici hakimiyyətin başçısıdır.

İqtisadiyyatı inkişaf etməkdə olan bazar iqtisadiyyatı kimi xarakterizə olunur. Ölkə, əsasən xidmətlər, kənd təsərrüfatı və sənaye sahələrinə əsaslanır. Əsas ixrac məhsulları: xrom, neft, tekstil, kənd təsərrüfatı məhsullarıdır. Əsas ticarət tərəfdaşları isə İtaliya, Yunanıstan, Çin, Almaniya və Türkiyədir.

Ölkə Aralıq dənizi iqliminə malikdir. Bu iqlimə görə, yaylar isti və quru, qışlar isə mülayim və yağışlı keçir. Təbiəti dağlar, meşələr, çaylar və göllərlə zəngindir. Ölkənin 70%-dən çoxu dağlıq ərazilərdən ibarətdir. Ən hündür zirvəsi Korab dağıdır (2,764 m). Adriatik və İon dənizlərinə çıxışı var. Ən böyük çayları Drin, Seman, Vjosa və Ohriddir. Prespa və Şkodra kimi böyük gölləri var.

Butrint Milli Parkı, Cirokastra və Berat tarixi şəhərləri UNESCO irsi siyahısındadır. Ksamil çimərlikləri və Valbona vadisi də turistlərin diqqətini çəkir.

Təhsil 3 mərhələlidir: məcburi ibtidai və orta təhsil (9 il), peşə və texniki təhsil (3 il), ali təhsil (bakalavr, magistratura, doktorantura). Təhsil sistemi Avropa standartlarına uyğunlaşmaqdadır və "Bolonya prosesi" çərçivəsində fəaliyyət göstərir.

Ölkənin əsas universitetlərinin siyahısı: Tirana Universiteti, Politeknik Universiteti, Tibb Universiteti, Zemal Skanderbeq Müdafiə Universiteti, Avropa Universiteti, Yeni Albaniya Universiteti.

Mədəniyyəti müxtəlif dövrlərdə Osmanlı, Roma və Bizans təsirlərini özündə birləşdirir. Folklor musiqisi, alətlərdən "çifteli" və "lahuta", ənənəvi rəqsləri və milli geyimləri ilə zəngindir. İslam və Xristianlıq dinlərinin təsiri memarlıq, incəsənət və adət-ənənələrdə öz əksini tapır. Məşhur "besa" (şərəf kodeksi) və qonaqpərvərlik mədəniyyətin ayrılmaz hissəsidir. Albaniya xalçaları, əl işləri və milli mətbəxi də mədəni irsin önəmli elementlərindəndir.