Sudan Respublikası

Sudan Şimali Afrikada yerləşir, şimalda Misir, şimal-qərbdə Liviya, qərbdə Çad, cənub-qərbdə Mərkəzi Afrika Respublikası, cənubda Cənubi Sudan, şərqdə Efiopiya və Eritreya, şimal-şərqdə isə Qırmızı dəniz ilə həmsərhəddir.

Prezident respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) ölkəni hərbi hakimiyyət idarə edir. De-fakto lider Sudan Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı General Abdel Fattah al-Burhandır. O, 2021-ci ildə baş verən hərbi çevrilişdən sonra hakimiyyəti ələ alıb və Sudan Suverenlik Şurasının rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir.

İqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatı, neft və qızıl hasilatı üzərində qurulub. Əsas ixrac məhsulları pambıq, fıstıq, qızıl və neftdir. Ölkə uzun illər siyasi qeyri-sabitlik, sanksiyalar və daxili münaqişələr səbəbindən iqtisadi böhran içindədir. 2011-ci ildə Cənubi Sudanın ayrılması nəticəsində Sudan neft gəlirlərinin böyük hissəsini itirdi. 2023-cü ildən başlayan hərbi münaqişə isə iqtisadiyyatı daha da çətin vəziyyətə salıb.

İqlimi əsasən səhralı və tropikdir. Şimal bölgələri quru və isti səhralarla, cənub isə savanna və münbit torpaqlarla əhatə olunub. Ölkənin ən böyük çayı Nildir və onun qolları Sudan ərazisində birləşir.

Meroe piramidaları, Xartumda Nil çayının birləşdiyi nöqtə, Qədim Dongola xarabalıqları, Dinder Milli Parkı və Suakin adası turistlərin ən çox maraq göstərdiyi yerlərdəndir.

Təhsil sistemi ibtidai, orta və ali təhsil pillələrindən ibarətdir. İbtidai və orta təhsil məcburidir və adətən 8 il ibtidai, 3 il orta təhsil davam edir. Ali təhsil universitetlər və texniki institutlar tərəfindən təmin edilir. Siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər və resurs çatışmazlığı təhsil sisteminin inkişafına mane olur.

Ölkənin əsas universitetləri: Xartum Universiteti, Sudan Elm və Texnologiya Universiteti, Afrika Beynəlxalq Universiteti, Nil Vadisi Universiteti, Sudan Texnologiya Universiteti.

Mədəniyyəti ərəb və yerli Afrika elementlərinin qarışığından ibarətdir. Əsas din islam olduğu üçün bayramlar və adətlər dini təsirlərlə formalaşıb. Musiqi və rəqs mədəniyyətdə mühüm yer tutur, xüsusilə nubiyalı, bəca və dinka xalqlarının musiqi ənənələri məşhurdur. Ənənəvi geyimlərdən cəlabiyə (kişilər üçün) və toob (qadınlar üçün) geniş yayılıb. Sudan mətbəxi əsasən qida məhsullarına və ədviyyatlara əsaslanır, məşhur yeməklər arasında ful medames (lobya xörəyi), asida (qarğıdalı sıyığı) və mullah (ət sousu ilə) var.