Dictionaries
Coğrafiya terminləri lüğəti
qurunun hipsoqrafik əyrisi
yun. hypsos – hündürlük + yun. grapho – yazıram, təsvir edirəm
Yerdə müxtəlif hündürlüklərin (quruda) və dərinliklərin (okeanda) yayılma dərəcəsini, onların nisbətini düzbucaqlı koordinat sistemində əks etdirən əyri, ümumiləşdirilmiş profil.
Onun okean və dənizlərə aid hissəsi batiqrafik əyri adlanır. Q.H.Ə.-ni qurmaq üçün ən xarakterik hündürlüklər arasında sahələr izogipslər üzrə ölçülür, cədvəl tərtib edilir. Bu cədvəldə ordinat oxu üzərində 0 m-dən yuxarıda yerləşən yüksəkliklər, absis oxu üzərində isə kvadrat kilometrlə və ya faizlə sahələr qeyd olunur. Q.H.Ə. göstərir ki, Yer relyefinin 80%-ni okean dibi, şelf və quru düzənlikləri, alçaq platolar təşkil edir. Qurunun orta hündürlüyü isə 875 m-dir. Ayrı-ayrı materik və ya rayonların quru sahələri üçün hipsoqrafik əyri qurmaq mümkündür. İlk dəfə Q.H.Ə.-ni 1883-cü ildə fransız geoloqu Albert Lapparan tərtib edib.
Coğrafiya terminləri lüğəti