Coğrafiya terminləri lüğəti

Su hövzələrinin dibində kimyəvi və biokimyəvi reaksiyalar, yaxud suyun temperaturunun dəyişməsi nəticəsində çökmə üsulu ilə formalaşan süxurlar, minerallar, faydalı qazıntılar.

See also:

• anhidrit
• cespilit
• dolomit
• əhəngdaşı
• halit
• gips
• karnallit
• yəşəm

Paleozoy erasının ikinci yarısında, əsasən, Karbon və Perm dövrlərində baş vermiş dağəmələgəlmə mərhələsi.

Ural, Altay dağları, Tyan-Şanın şimal hissəsi, Mərkəzi Avropa zonasında Çexiya və Bohemiya massivləri, Sudet, Vogez, Arden və Reyn-Şist dağları, Cənubi Afrikada Kap dağları və Avstraliya alpları H.Q.-na aiddir.

See also:

• Arxey qırışıqlığı
• Kaledon qırışıqlığı
• Alp qırışıqlığı
• Baykal qırışıqlığı
• Kimmeri qırışıqlığı

Bax: Katarxey.

Yerli əhali bu səhraları belə adlandırır. H.-lərdə su və bitki örtüyü olmur.

Kiçik göllərdə və bataqlıqlarda baş verən suksessiya prosesi.

Bu prosesə suyun səviyyəsinin aşağı düşməsi və dib qruntunun aerasiyasının güclənməsinə səbəb olan istənilən hadisə təkan verə bilər. H.S.-nın ilk mərhələsində su hövzəsinin səthi kənarlardan başlayaraq su bitkiləri ilə (cil, mamır) örtülür. Hövzə çöküntülərlə dolduqca torpaq təbəqəsi yaranır və inkişaf edir, kollar, ağaclar bitir. Prosesin sonunda gölün (bataqlığın) yerində quru sahə formalaşır.

Su axınlarının mexaniki enerjisindən elektrik enerjisi istehsal etməklə məşğul olan energetika sahəsi.

XXI əsrin əvvəlində bütün dünyada istehsal olunan enerjinin təxminən 1/5-i H.-nın payına düşürdü.

Qurunun ifrat rütubətlənmiş ərazilərində, bataqlıqlarda, qrunt sularının səthə yaxın olan ərazilərində inkişaf edən bitkilər; məs.: qamış, mamır və s.

Hidrosferdə baş verən proses və hadisələri öyrənən elm sahəsi.

H. – eyni zamanda həm hidrologiya, həm də geofizika elmlərinin tərkib hissəsidir.

Yeraltı sular haqqında elm, geologiyanın bir sahəsi.

H. yeraltı suların əmələgəlmə səbəblərini, yatım şəraitini, hərəkət qanunlarını, rejimini, ehtiyatlarını, fiziki və kimyəvi xassələrini, atmosfer və yerüstü sularla qarşılıqlı əlaqəsini öyrənir.

Rütubətli iqlim şəraitinə malik olan coğrafi zonalarda H.Ş. sıx, quraqlıq zonalarda isə seyrək olur.

H. – hidrologiya elminin bir bölməsidir.

2. Okean, dəniz, göl, çay və sututarlarda gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin edən tədbirlər sistemi.