Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

qurdbasar

Qoyun iti, Alabaş

Azərbaycanın yerli it cinsi.

Əsasən qoyunçuluqda istifadə olunur. Qoyun sürüsünün rahat idərə edilməsinə xidmət edir. Növ əsasən Azərbaycan ərazisində yayılmış və elə buradaca formalaşmışdır. Xüsusi ilə Qarabağ bölgəsində: Füzuli, Qubadlı, Laçın, Kəlbəcər rayonları həmçinin Quba, Xızı, Şamaxı, İsmayıllı və Qazax rayonları ərazilərindəki təsərrüfatlarda daha çox yararlanılır. Əsasən yaylaq və qışlaqlarda saxlanılırlar. Həm dağlıq, həm də düzən şəraitə yaxşı uyğunlaşır. Q. orta və iri bədən quruluşuna, boyun nahiyəsində kök və elastik dəri buxaqlarına görə seçilir. Q. 3 yaşında yetkinləşir; 15 il və daha artıq yaşayan fərdlər uzunömürlü hesab edilir. Erkəklər 72 sm (52 kq), dişiləri isə 66 sm (42 kq) hündürlüyə malik olular. Əsasən sıx tükə malik olan Q.-lar xəzlərinin fərqliliyi ilə əlaqədar 3 tipə bölünür: uzuntüklü tip (tüklərinin uzunluğu 10-12 sm, şirəbənzər, arxa ətrafalarda tüklər sanki şalvar formalı, quyruqları qalın və şişman), seyrəktüklü tip (tüklərin uzunluğu 5-8 sm, təsadüfü hallarda quyruq nahiyəsində şişman sıx tüklü) və qısatüklü tip (sıx tükə malik, tükləri qısa, boyun nahiyəsində şirəbənzər xəz yoxdur). Q. əsasən sarı (sarının müxtəlif çalarlarında), qara, zolaqlı, ağ, kül və boz rənglərdə ola bilir. Pəncə və boyun nahiyyələrində qırmızı-sarı rəngli ləkələr olur. Qara rəngli Q.-da göz ətraflarında sarı ləkələr olur.