Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

letal gen

Orqanizmin normal inkişafını pozan, onun ölümünə və ya eybəcərləşməsinə səbəb olan gen.

leykoplastlar

yun. “leykos” – ağ və “plastos” – yaranmış

Girdə formalı rəngsiz plastidlər.

leykosit

yun. “leykos” – ağ

Qanın formalı elementlərindən biri.

1 mm³ qanda 6-8 min L. ola bilər. Nüvələri vardır. Orqanizmdə qana gətirilən yad cisimcikləri udmaq qabiliyyətinə malidir.

lələk

1. Quşlar sinfinin nümayəndələrində dərinin üzərini örtən buynuz mənşəli xüsusi örtük.

Quşların L.-ləri funksiyalarına görə müxtəlifdir: çalma (uçma), qu, tiftik, qıl, sükan və s. L.-lər vardır.

2. Paxlaçiçəklilər sırasının küsdümotukimilər fəsiləsindən ağac cinsi (lat. gleditsia).

Dünyada 12, Azərbaycan florasında isə təbii halda cəmi 1 növü – adi və ya üçtikanlı Ş. yayılmışdır.

lələk qələmi

Lələk oxunun dəriyə girən hissəsi.

lələk oxu

Lələk yelpiyinin sağ və sol hissələrinin birləşdiyi ox.

lələk yelpiyi

Lələyin lövhə hissəsi.

lərgə

lat. lathyrus

Paxlakimilər (və ya kəpənəkçiçəklilər) fəsiləsindən birillik və çoxillik ot cinsi.

Hündürlüyü 50-100 sm olan otlardır. Dünyada 100-ən çox, Azərbaycanda 18 növü (əkin L. və ya ağburcaq, çəmən L. və b.) yayılmışdır.

liqula

Yastı qurdlar tipinin lentşəkilli qurdlar sinfinin nümayəndəsi.

İki aralıq, bir əsas sahib dəyişməklə parazitlik edir. Birinci aralıq sahibi ibtidai xərçənglər, ikincisi balıqlar; əsas sahibi isə qayağılardır. Balıqların qarın hissəsində şişkinlik yaratmaqla çoxalma üzvlərinin sıradan çıxmasına səbəb olur.

liqulyoz

Liqula parazitinin törətdiyi xəstəlik.

limfa

lat. “lympha” – maye

Kimyəvi tərkibinə görə qan plazmasına yaxın olan maye.

L.-nın qandan fərqi tərkibində zülalların miqdarının az olmasıdır. L. limfa sistemi üzrə sirkulyasiya edir və hüceyrələrarası boşluğu toxuma mayesi ilə doldurur.

limfadenoid

Orqanizmdə toxumanın xüsusi forması.

L.-lər insanda əsasən yuxarı tənəffüs orqanlarında (qırtlaq və traxeya) və həzm kanalının yuxarı hissəsində, həmçinin ağız aparatında xüsusi törəmələr şəklində mövcuddur.

limfosit

Dənəsiz leykositlərin formalarından biri.

L.-lər limfa düyünlərində, dalaqda, sümük iliyində yaranır; immun reaksiyalarında iştirak edirlər.

lipidlər

yun. “lipos” – yağ

Suda həll olmayan maddə qrupu.

L.-ə quruluşu, tərkibi və kimyəvi xassələri müxtəlif olan üzvi birləşmələr daxildir. Yağlar, xolesterin, A və D vitaminlər, cinsiyyət hormonları L.-ə aiddir.

litosfer

Yerin üst qabığı.

L. biosferə aid olub canlılarla zəngindir.