Özbəkistan Respublikası
Paytaxtı: Daşkənd şəhəri
Sahəsi: Təxminən 448,978 km²
Əhali sayı: Təxminən 36 milyon (2024)
Etnik tərkibi: Əsas etnos özbəklərdir, lakin ruslar, taciklər, qaraqalpaqlar, qazaxlar və digər azlıqlar da mövcuddur.
Rəsmi dili: Özbək dili
Valyutası: Özbəkistan somu (UZS)
1. Ərazisi (coğrafi mövqeyi)
Mərkəzi Asiyada yerləşir, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Əfqanıstan və Türkmənistanla həmsərhəddir.
2. Dövlət quruluşu
Prezident respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident Şövkət Mirziyoyevdir.
3. İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatı, mədən sənayesi və enerji sektoru üzərində qurulub. Ölkə pambıq, taxıl, meyvə-tərəvəz istehsalında öncül yerlərdədir. Həmçinin, qızıl, uran, təbii qaz və neft ehtiyatları var. Son illərdə sənaye və turizm sahələrinə də böyük investisiyalar qoyulur. Dövlət iqtisadi islahatlar apararaq özəlləşdirmə və xarici sərmayə cəlbinə üstünlük verir.
4. İqlimi və təbiəti
Ölkə quru kontinental iqlimə malikdir. Yaylar çox isti (bəzən +40°C-dən yuxarı), qışlar isə soyuq (-20°C-yə qədər) olur. Ölkənin ərazisi əsasən səhralardan, çöllərdən və dağlardan ibarətdir. Ən böyük çayı Amudərya, ən böyük gölü isə Aydar gölüdür.
5. Görməli yerləri
Səmərqənddəki Registan meydanı, Buxara və Xivə şəhərləri, Şahizinda kompleksi və Amir Teymurun məqbərəsi ən məşhur tarixi və turistlər üçün cəlbedici yerlərdəndir.
6. Təhsil sistemi
Təhsil sistemi məcburi 11 illik təhsildən ibarətdir. Bu sistem ibtidai (1-4 siniflər), orta (5-9 siniflər) və tam orta (10-11 siniflər) pillələrinə bölünür. Şagirdlər 9-cu sinfi bitirdikdən sonra ya akademik liseylərə, ya da peşə kolleclərinə daxil ola bilərlər. Ali təhsil universitetlər və institutlar vasitəsilə təmin edilir. Dövlət universitetləri ilə yanaşı, bir neçə beynəlxalq universitet də fəaliyyət göstərir. Ölkədə dövlət və özəl universitetlər fəaliyyət göstərir.
Ölkənin əsas universitetləri: Özbəkistan Milli Universiteti, Daşkənd Dövlət Texniki Universiteti, Daşkənd Dövlət İqtisadiyyat Universiteti, Daşkənd Dövlət Pedaqoji Universiteti, Daşkənd Tibb Akademiyası, Daşkənd İslam Universiteti, Daşkənd Dövlət Hüquq Universiteti, Səmərqənd Dövlət Universiteti, Buxara Dövlət Universiteti.
7. Mədəniyyəti
Mədəniyyəti İslam, türk və fars təsirlərinin qarışığını əks etdirir. Özbəklər milli geyimlərində parlaq rənglərdən və atlas parçadan istifadə edirlər. Musiqi və rəqsləri, xüsusilə "Lazgi" və "Doira" ritmləri ilə tanınır. Ənənəvi yeməklərindən plov, samsa, lagman və şaşlıq məşhurdur. Buxara, Səmərqənd və Xivə şəhərləri tarixi-memarlıq abidələri ilə zəngindir. Ölkədə Navruz bayramı geniş şəkildə qeyd edilir.