Qırğızıstan Respublikası
Paytaxtı: Bişkek şəhəri
Sahəsi: Təxminən 199,900 km²
Əhali sayı: Təxminən 6.7 milyon (2024)
Etnik tərkibi: Əhalinin əsas hissəsini qırğızlar təşkil edir. Bundan əlavə, ölkədə özbəklər, ruslar, dunqanlar, uyğurlar və digər etnik qruplar da yaşayır.
Rəsmi dili: Qırğız və rus dilləri
Valyutası: Qırğız somu (KGS)
1. Ərazisi (coğrafi mövqeyi)
Qırğızıstan Orta Asiyada yerləşir, şimaldan Qazaxıstan, qərbdən Özbəkistan, cənubdan Tacikistan, şərqdən Çin ilə həmsərhəddir.
2. Dövlət quruluşu
Parlament respublikasıdır. Hazırda (2025-ci il) prezident Sadır Japarovdur. Ölkə parlamentli respublika olsa da, prezidentin səlahiyyətləri genişdir və ölkənin əsas idarəedici fiquru hesab olunur.
3. İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatı, dağ-mədən sənayesi və hidroenergetika üzərində qurulub. Ölkə qızıl hasilatı ilə tanınır, xüsusilə Kumtor qızıl mədənində çıxarılan qızıl iqtisadiyyat üçün vacibdir. Kənd təsərrüfatında əsas buğda, pambıq, kartof və meyvə-tərəvəz yetişdirilir. Maldarlıq və qoyunçuluq da geniş yayılıb. İxrac məhsulları qızıl, pambıq, elektrik enerjisi və kənd təsərrüfatı məhsulları, ticarət tərəfdaşları isə Rusiya, Çin, Qazaxıstan və Özbəkistandır.
4. İqlimi və təbiəti
İqlimi kontinentaldır – yayları isti, qışları isə sərt və soyuq keçir. Dağlıq ərazilərdə hava daha soyuq və rütubətli olur. Ölkənin ərazisinin böyük hissəsini Tyan-Şan dağları əhatə edir. Burada Issık-Köl kimi məşhur göl, geniş çaylar və yaşıl vadilər mövcuddur. Qırğızıstanın təbiəti zəngin və müxtəlifdir – meşələr, çəmənliklər və yüksək dağ yaylaları ilə seçilir.
5. Görməli yerləri
İssık-Köl gölü, Ala-Arça Milli Parkı, Sulaiman-Too dağı, Burana minarəsi və Osh bazarı kimi tarixi ərazilər turistlər arasında məşhurdur.
6. Təhsil sistemi
Təhsil sistemi üç əsas mərhələdən ibarətdir: ibtidai, orta və ali təhsil. İbtidai və orta təhsil məcburidir və 11 il davam edir. Ali təhsil ödənişlidir, amma bəzi tələbələr dövlət təqaüdləri əldə edə bilirlər. Təhsil sistemi sovet dövründən qalma struktur əsasında qurulub, lakin islahatlar aparılır.
Ölkənin əsas universitetləri: Qırğız Milli Universiteti, Qırğız-Rusiya Slavyan Universiteti, Manas Qırğız-Türk Universiteti, Bişkek Humanitar Universiteti, Asiya Dağ-Mədən Universiteti, Qırğız Dövlət Texniki Universiteti, Qırğız Dövlət Tibb Akademiyası.
7. Mədəniyyəti
Mədəniyyəti qədim köçəri türk ənənələri ilə bağlıdır. Manas dastanı ölkənin ən böyük epik əsəri sayılır. Qırğızlar atçılıq və ovçuluq ənənələrini bu gün də yaşadırlar. Komuz və temir komuz kimi milli musiqi alətləri geniş yayılıb. Milli geyimlərdən kalpak (kişi papağı) və çapkan (üst geyimi) məşhurdur. Qırğız milli mətbəxində beşbarmak (ət və əriştə yeməyi) və kımız (at südü) xüsusi yer tutur.