Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

anemiya

Qanazlığı xəstəliyi.

Qanın ümumi kütləsinin, eritrositlərin, hemoqlobinin miqdarının azalması. Qanazlığı baş gicəllənməsinə, ümumi zəifliyə, təngnəfəsliyə və s. təzahürlərə səbəb olur.

anemofil

yun. “anemos” – külək və “filos” – dost, sevən

Küləklə tozlanan bitki.

anemofiliya

Küləklə tozlanma.

anemoxoriya

yun. “anemo” – külək və “shoreo” – hərəkət edirəm

Bitkinin meyvə, toxum və sporlarının külək vasitəsilə  yayılması.

Bu bitkilərdə meyvə və toxumlar yüngül, xırda, tüklü və çox olur.

anesteziya

yun. “anaisthesia” < “an” – inkar şəkilçisi + “aisthesis” – hiss

Dəridə, selikli qişada hissiyyatın tamamilə itməsi.

Dərinin, əzələlərin, daxili orqanların və ya hiss orqanlarının hiss sinirlərinin zədələnməsi, eləcə də sinir impulslarının ötürülməsinə mane olan müxtəlif maddələrin hiss sinirlərinə və ya sinir mərkəzlərinə təsiri nəticəsində hissiyyatın tamamilə və ya qismən itməsi. Müxtəlif formaları var: analgeziya – ağrı hissinin olmaması; termanesteziya – temperatur hissinin itməsi; agevziya – dad hissinin itməsi; anosmiya – qoxu hissinin itməsi. Cərrahi əməliyyat aparmaq üçün keyidici maddələrdən (məs.: novakain)  istifadə etməklə süni surətdə A. yaradılır.

aneuplodiya

Orqanizmin hüceyrələrində ayrı-ayrı xromosomların artması və ya azalması.

anevrizma

yun. “aneurysma” – genəlmə

Qan damarlarının məhdud genəlməsi və divarının qabarması.

anfelsiya

Qırmızı yosun cinsi.

4-5 növü məlumdur. Əsasən şimal yarimkürəsinin soyuq dənizlərində bitir. Çoxillik yosun olan A. 10-20 sm uzunluqda, 0,5-1 mm qalınlıqda budaqlanmış tünd-bənövşəyi tallomu kolcuğa bənzəyir. Rusiyada süni becərilən A.plicata növündən yüksək keyfiyyətli aqar-aqar almaq üçün istifadə edilir.

ankilistoma

Əsil sap qurdlar sinfindən parazit qurd.

Digər adı əyribaş qurddur. Kiçikdir. Dişisi 10-13 mm, erkəyi isə 8-10 mm-dir. Onikibarmaq bağırsaqda yaşayır. O, başını bağırsağın selikli təbəqəsinə pərçim edərək qanla qidalanır.

ankilostomoz

Ankilostoma parazitinin törətdiyi xəstəlik

ankiloz

yun. “ankylosis”, “ankulos” – qatlanmış, bükülmüş

Oynağın hərəkətsiz hala düşməsi.

Sümüklərin oynaq səthləri arasında fibroz, qığırdaq və ya sümük toxuması əmələ gəlməsi nəticəsində yaranır. Çox vaxt oynaqlarda kəskin və xroniki infeksiyalardan sonra, habelə travma nəticəsində baş verir. Cərrahi yolla müalicə olunur.

ankilozavrlar

Tabaşir dövründə yaşamış quşçanaqlı dinozavrlar yarımdəstəsi.

8-9 m uzunluqda bitkiyeyən, dördayaqlı sürünən iri heyvanlar olmuşdur. A. qalıqları bütün materiklərdə əsasən, Avropa, Asiya və Şimali Amerikanın yuxarı tabaşir çöküntülərində tapılmışdır.

antaqonistlər

yun. “antogonistes” – düşmən, əks

1. Anatomiya və fiziologiyada orqanizmin hər hansı oynağında əks istiqamətlərdə hərəkətə səbəb olan bir cüt, yaxud iki qrup əzələ, orqana əks təsir edən bir cüt sinir.

2. Mikrobiologiyada – digər mikrob növlərinin yaşamasına və inkişafına mane olan mikroorqanizmlər.

antenarilər

Ayaqüzgəclilər dəstəsinin nümayəndəsi.

Digər adı dəniz siçanlarıdır. Əlvan rəngli kiçik dəniz balıqlarıdır. 75-ə qədər növü var. Kürüsü su qatında inkişaf edir. Onurğasızlarla, bəzən xırda balıqlarla qidalanır. Sənaye əhəmiyyəti yoxdur.

antenatal dövr

İnsanın prenatal inkişafını – rüşeym (8 həftə) və döl (32 həftə) dövrlərini əhatə edir.